ページ1:

2. วิธีการทางประวัติศาสตร์
ประวัติศาสตร์คือเรื่องราวของอดีตที่เกิดขึ้นจริง ซึ่งมนุษย์ได้บันทึก ถ่ายทอด และศึกษา
ต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน การศึกษาประวัติศาสตร์ให้ได้ข้อมูลที่ถูกต้องและเชื่อถือได้ ต้องอาศัย
“วิธีการทางประวัติศาสตร์ (Historical Method)” ซึ่งเป็นกระบวนการค้นคว้าข้อมูลอย่างมีระบบ
มีเหตุผล และมีหลักฐานรองรับ เพื่อให้เข้าใจความจริงในอดีตอย่างรอบด้าน
2.1 การกำหนดหัวเรื่องที่จะศึกษา / การตั้งประเด็นที่จะศึกษา
เป็นขั้นตอนแรกของการศึกษาทางประวัติศาสตร์ ผู้ศึกษาต้องกำหนดหัวข้อหรือ
ประเด็นที่ต้องการค้นคว้าให้ชัดเจน เช่น
- ศึกษาความเป็นมาของกรุงศรีอยุธยา
- ศึกษาวีรกรรมของสมเด็จพระนเรศวรมหาราช
- ศึกษาความเปลี่ยนแปลงของการแต่งกายไทยในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น
การตั้งประเด็นที่ชัด จะช่วยให้การศึกษามีทิศทาง ไม่หลงประเด็น และสามารถวาง
แผนการค้นคว้าได้ถูกต้อง

ページ2:

2.2 การรวบรวมหลักฐาน / การสืบค้นและรวบรวมข้อมูล
หลังจากกำหนดหัวข้อแล้ว ต้องรวบรวมหลักฐานทางประวัติศาสตร์ให้มากที่สุด
ทั้งหลักฐานปฐมภูมิ (ที่มาจากยุคสมัยนั้นโดยตรง) และหลักฐานทุติยภูมิ (ที่ผู้อื่นได้ศึกษาไว้แล้ว)
เช่น เอกสารโบราณ จารึก บันทึก วัตถุโบราณ โบราณสถาน คำบอกเล่าของผู้รู้ หนังสือ ตำรา หรือ
รายงานการวิจัย
ภายหลังได
ผู้ศึกษาควรบันทึกแหล่งที่มาของข้อมูลทุกครั้ง เพื่อความถูกต้องและสามารถตรวจสอบ
2.3 การประเมินค่าของหลักฐาน / การวิเคราะห์และตีความข้อมูลทางประวัติศาสตร์
เมื่อรวบรวมหลักฐานแล้ว ต้องประเมินความน่าเชื่อถือของหลักฐาน เช่น หลักฐานนั้นสร้างขึ้น
เมื่อใด ผู้สร้างหลักฐานมีจุดประสงค์อะไร มีอคติหรือข้อจำกัดในการบันทึกหรือไม่
จากนั้นจึงนำมาวิเคราะห์และตีความ เช่น การเปรียบเทียบข้อมูลจากหลายแหล่งเพื่อหา
ข้อเท็จจริง หรือหาความสัมพันธ์ระหว่างเหตุการณ์ต่าง ๆ