[SHORTNOTE] พรบ.การศึกษาแห่งชาติ 2542

503

บันทึกของชาเย็นกับเรื่องของครู

สวัสดีค่ะ หายไปนานเลย
เราเปิดเพจใหม่ด้วยนะคะ ‘เรื่องของครู | Story of Teacher’ ฝากเพจน้องใหม่นี้ด้วยนะคะ

= แทน ความหหมาย
/ แทน หรือ
คกก. แทน คณะกรรมการ
สพท. แทน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา
สมศ. แทน สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา
กพฐ. แทน คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
กศจ. แทน คณะกรรมการศึกษาธิการจังหวัด
กคศ. แทน สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา

2025.04.26 公開

ความคิดเห็น

ความคิดเห็น
ถูกปิดสำหรับสมุดโน้ตนี้

ノートテキスト

ページ1:

พรบ.การศึกษาชาติ “42 เพิ่มเติม | 01
พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม
ประวัติการประกาศใช้
ฉบับที่ 1 (2542): วางรากฐานตาม รธน. 2540 ให้มีกฎหมายแม่บททางการศึกษา
ฉบับที่ 2 (2545): แยกภารกิจวัฒนธรรมออกตั้งเป็นกระทรวงวัฒนธรรม / ตั้ง กก.อาชีวศึกษา
• ฉบับที่ 3 (2553): แยกเขตพื้นที่การศึกษาเป็น สพป./สพม.
• ฉบับที่ 4 (2562): ตั้ง “กระทรวง อว.” ด้านอุดมศึกษา วิทย์ วิจัย นวัตกรรม
โครงสร้าง พ.ร.บ.
9 หมวด 78 มาตรา
หมวดที่สำคัญ
หมวด 1
•
ความมุ่งหมายและหลักการจัดการศึกษา
หมวด 2
• สิทธิและหน้าที่
หมวด 3
. ระบบการศึกษา
หมวด 4
. แนวการจัดการศึกษา
หมวด 5
• การบริหารจัดการศึกษา
เก่ง ดี มีสุข, Education for All,
All for Education
เรียนฟรีไม่น้อยกว่า 12 ปี,
การศึกษาคนพิการ/ความสามารถพิเศษ, Home School
แบ่งเป็น 3 รูปแบบ (ในระบบ, นอกระบบ, ตามอัธยาศัย),
2 ระดับ (พื้นฐาน, อุดม)
ยึดผู้เรียนเป็นสําคัญ, K-A-P, บูรณาการแหล่งเรียนรู้
มาตรฐานและประกันคุณภาพ
3 องค์กรหลัก ศธ., คณะกรรมการสถานศึกษา,
การกระจายอำนาจ
ภายใน (SAR), ภายนอก (สมศ.)
เงินอุดหนุนรายหัว, อาหารกลางวัน, นม
หมวด 6
.
หมวด 7
.
ครูและบุคลากร
ครุสภา, ก.ค.ศ.
หมวด 8
• ทรัพยากรและการลงทุน
หมวด 9
.
เทคโนโลยีเพื่อการศึกษา
คำสำคัญ
DLTV, DLIT, DEEP
=
• “การศึกษา” - กระบวนการเรียนรู้เพื่อพัฒนาแบบองค์รวม
“การศึกษาขั้นพื้นฐาน” = ก่อนระดับอุดมศึกษา
.
.
“ผู้สอน” = ครู/คณาจารย์ (เน้นสอน)
=
=
“บุคลากรทางการศึกษา” = ผู้บริหาร, ผู้สนับสนุน ฯลฯ (ไม่เน้นสอน)
ร้องของคร

ページ2:

พรบ.การศึกษาชาติ 42+เพิ่มเติม | 02
หมวด 1: ความมุ่งหมายและหลักการจัดการศึกษา
มาตรา 6: มุ่งหมาย
•
.
พัฒนาคนไทยให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ ทั้งด้านร่างกาย จิตใจ สติ
ปัญญา ความรู้ คุณธรรม
อยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคมได้อย่างมีความสุข
มาตรา 8: หลักการจัดการศึกษา
• การศึกษาตลอดชีวิต (Education for All)
สังคมมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา (All for Education)
พัฒนาสาระและกระบวนการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง
0
.
มาตรา 9: ระบบ/โครงสร้าง/กระบวนการจัดการศึกษา
•
•
•
•
มีเอกภาพด้านนโยบาย แต่หลากหลายในการปฏิบัติ
กระจายอำนาจสู่เขตพื้นที่และท้องถิ่น
มีมาตรฐาน/ระบบประกันคุณภาพ
ส่งเสริมมาตรฐานวิชาชีพครู
ระดมทรัพยากรจากทุกฝ่าย
ส่งเสริมการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน
หมวด 2: สิทธิและหน้าที่ทางการศึกษา
มาตรา 10
.
•
มาตรา 11
.
00
มาตรา 12
•
มาตรา 13
เก่ง ดี มีสุข
ตลอด ร่วม พัฒนา
เอก จาย กำา ครู
ทรัพ ร่วม
บุคคลมีสิทธิรับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ไม่น้อยกว่า 12 ปี โดย ไม่เสียค่าใช้จ่าย
ผู้พิการ/บกพร่อง/ด้อยโอกาส มีสิทธิได้รับการศึกษาพิเศษ
คนพิการ ต้องจัดตั้งแต่ “แรกเกิด” หรือ “พบ” โดย “ไม่เสียค่าใช้จ่าย”
ผู้มีความสามารถพิเศษ ต้องจัดอย่างเหมาะสมตามศักยภาพ
ภาคบังคับ 9 ปี (ป.1 – ม.3)
• บิดา มารดา หรือผู้ปกครอง ต้องจัดให้เด็กเรียนตามกฎหมาย
.
เปิดทางให้บุคคล ครอบครัว หรือองค์กรต่าง ๆ จัดการศึกษาได้ เช่น Home School
ต้องยื่นขออนุญาต สพท. กศจ.อนุญาต
• ต้องมีการวัดผล ประเมินผล อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง
สิทธิประโยชน์ที่บิดา
มารดา หรือผู้ปกครองได้รับ
• สนับสนุนให้มีความรู้ในการเลี้ยงดู
• ได้รับเงินอุดหนุนเพื่อการศึกษา
ได้รับการลดหย่อนหรือยกเว้นภาษี
.
4
V
เรื่องของคร

ページ3:

หมวด 3: ระบบการศึกษา
มาตรา 15: 3 รูปแบบการศึกษา
• ในระบบ (Formal)
.
นอกระบบ (Non-Formal)
• ตามอัธยาศัย (Informal)
หลักสูตรแน่นอน
มาตรา 16: 2 ระดับการศึกษาในระบบ
ยืดหยุ่นตามกลุ่มเป้าหมาย
เรียนตามความสนใจ/โอกาส
พรบ.การศึกษาชาติ 42+เพิ่มเติม | 03
นอกFor ในNon อัธโท
•
ขั้นพื้นฐาน: อนุบาล -
-
ม.6 (อย่างน้อย 12 ปี)
.
อุดมศึกษา: แบ่งเป็น ระดับต่ำกว่าปริญญา และ ระดับปริญญา
มาตรา 17: การศึกษาภาคบังคับ
• 9 ปี (ป.1 – ม.3) เริ่มเมื่ออายุย่างเข้า 7 ปี – 16 ปี
นับอายุตามปีปฏิทิน
•
มาตรา 18: สถานที่จัดการศึกษา
.
•
•
สถานพัฒนาเด็กปฐมวัย (ไม่ต้องมีคกก.สถานศึกษา แต่ต้องมีใบ
ประกอบวิชาชีพ) : ศูนย์เด็กเล็ก, ศพด., ศูนย์พัฒนาเด็กก่อนเกณฑ์
ของสถาบันศาสนา, ศูนย์บริการช่วยเหลือระยะแรกเริ่มของเด็กพิการ
และเด็กที่มีความต้องการพิเศษ
รร. (ต้องมีคกก.สถานศึกษา) ได้แก่ รร.รัฐ เอกชน สังกัดศาสนา
ศูนย์การเรียน (ไม่ต้องมีใบประกอบวิชาชีพ และไม่ต้องตั้งคกก.สถาน
ศึกษา) เช่น ครอบครัว ชุมชน Homeschool
หมวด 4: แนวการจัดการศึกษา
มาตรา 15: 3 รูปแบบการศึกษา
หัวใจของ พ.ร.บ. คือ มาตรา 22
แนวทางจัดการศึกษา ต้องคำนึงถึง:
.
•
•
ธรรมชาติของผู้เรียน
ความหลากหลายของผู้เรียน
“ผู้เรียนสำคัญที่สุด”
ความสามารถ ความสนใจ ความถนัด
ส่งเสริมให้เรียนรู้ได้ด้วยตนเอง
พัฒนาอย่างต่อเนื่องตลอดชีวิต
เรียนรู้จากแหล่งเรียนรู้ต่าง ๆ นอกห้องเรียน เช่น
•
พิพิธภัณฑ์ ห้องสมุด ชุมชน
การพัฒนาหลักสูตร
หลักสูตรแกนกลาง (จากรัฐ)
แนวคิด K-A-P
• Knowledge (K) : ความรู้
ฐาน ดม
.
Attitude (A) : เจตคติ
•
Process (P) : กระบวนการเรียนรู้
• หลักสูตรสถานศึกษา (จาก รร.) ต้องสอดคล้องกับท้องถิ่น สังคม วัฒนธรรม
เรื่องของคร

ページ4:

พรบ.การศึกษาชาติ “42+เพิ่มเติม | 04
หมวด 5: การบริหารและการจัดการศึกษา
องค์กรหลักของกระทรวงศึกษาธิการ (ศธ.)
1. สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ
2. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.)
3. สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา (อว.)
4. สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา (สอศ.)
คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน
รร.ขนาดเล็ก9คน ใหญ่15
1. ผู้แทนผู้ปกครอง (ผู้แทนพ่อแม่/ผู้ปกครองนักเรียน)
2. ผู้แทนครู (ที่ได้รับเลือกจากครูในโรงเรียน)
การกระจายอำนาจ (4 ด้าน)
1. ด้านงบประมาณ
2.ด้านวิชาการ
3.ด้านบุคลากร
4.ด้านการบริหาร
3. ผู้แทนองค์กรชุมชน (องค์กรในพื้นที่ เช่น อสม., กลุ่มสตรี ฯลฯ)
4. ผู้แทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (เช่น เทศบาล อบต. ที่โรงเรียนตั้งอยู่)
5. ผู้แทนศิษย์เก่า (ที่เคยเรียนโรงเรียนนั้น)
6. ผู้แทนพระภิกษุ/นักบวช (เฉพาะโรงเรียนที่อยู่ในพื้นที่เกี่ยวข้องกับศาสนา)
7. ผู้ทรงคุณวุฒิ (เช่น ผู้มีความรู้ด้านการศึกษา บริหาร
กฎหมาย
หรืออื่น ๆ)
8. ผู้อำนวยการสถานศึกษา (เป็นกรรมการและเลขานุการโดยตำแหน่ง)
ๆ
การแต่งตั้ง: มาจากการสรรหา/เสนอชื่อ/เลือกตั้งจากกลุ่มต่าง ๆ แล้วเสนอให้ ผู้อำนวยการ
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา (สพท.) เป็นผู้แต่งตั้งอย่างเป็นทางการ
• วาระการดำรงตำแหน่ง: 4 ปี และอาจได้รับการแต่งตั้งใหม่ได้
สิทธิในการจัดการศึกษา
ทั้งรัฐ, อปท., เอกชน และองค์กรชุมชน สามารถจัดการศึกษาได้
หมวด 6: มาตรฐานและการประกันคุณภาพการศึกษา
การประกันคุณภาพ
แบ่งเป็น 2 ระบบใหญ่
การประกันคุณภาพภายใน
จัดโดยสถานศึกษาเอง
• ทำ SAR (Self Assessment Report) รายงานประเมินตนเองทุกปี
• หน่วยต้นสังกัด เช่น สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา (สพท.) หรือต้นสังกัดอื่น จะติดตาม ตรวจสอบ
การประกันคุณภาพภายนอก:
.
ประเมินโดย สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา
(สมศ.)
• ประเมินอย่างน้อย 1 ครั้งในรอบ 5 ปี
• เน้นตรวจสอบจากมาตรฐานที่กำหนด เพื่อให้เกิดความเชื่อมั่นแก่สังคม
มาตรา 51: • ประเมินภายนอกไม่ได้มาตรฐาน สมศ. ทำข้อเสนอปรับปรุงต่อต้นสังกัด
รร.ปรับตามระยะเวลา
• ถ้าไม่ทำ สมศ. รายงาน กพฐ. / กอศ.
ร้องของคร

ページ5:

หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย 68
05
หมวด 7: ครู
คณาจารย์ และบุคลากรทางการศึกษา
ครู
•
•
คณาจารย์
บุคลากรทางการศึกษา
ต้องมีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ
มีหน้าที่สอนและส่งเสริมการเรียนรู้ในสถานศึกษา (รัฐ/เอกชน)
• ทำงานในระดับอุดมศึกษา อาจไม่มีใบวิชาชีพ
• ทำหน้าที่สอน วิจัย และบริการวิชาการ
•
องค์กรสำคัญ
.
•
ผู้บริหารสถานศึกษา (ผอ.รร. / รอง ผอ.รร.)
ผู้บริหารการศึกษา (ผอ.สพท. / รอง ผอ.สพท.)
ผู้สนับสนุนการศึกษา เช่น ศึกษานิเทศก์
ม
คุรุสภาะ กำกับมาตรฐานวิชาชีพ
ก.ค.ศ.: บริหารงานบุคลากรครูข้าราชการและบุคลากรทางการศึกษา
หมวด 8: ทรัพยากรและการลงทุนเพื่อการศึกษา
ทรัพยากรเพื่อการศึกษา
.
เงินอุดหนุนรายหัว
• อาหารกลางวัน
นมโรงเรียน
.
.
เน้นให้เกิดความเท่าเทียมในการเข้าถึงการศึกษา
วัสดุ อุปกรณ์ หนังสือเรียน
เงินอุดหนุนอื่น ๆ
หมวด 9ะ เทคโนโลยีเพื่อการศึกษา
เทคโนโลยี
• DLTV (Distance Learning Television): ทีวีทางไกล
• DLIT (Digital Learning): ใช้เทคโนโลยีในการเรียนการสอน
• DEEP (Digital Education Excellence Platform): แพลตฟอร์มรวมสื่อการเรียนรู้
• แพลตฟอร์มออนไลน์/AI/Big Data ฯลฯ
เป้าหมาย:
.
.
เพิ่มโอกาสการเรียนรู้
ลดความเหลื่อมล้ำ
• พัฒนาทักษะดิจิทัลของครูและนักเรียน