ページ1:

Digestive system ระบบย่อยอาหาร
การย่อยอาหาร (digestion)
คือ การแปรสภาพสารอาหารจากโมเลกุลใหญ่ให้มีขนาดเล็กลง
เพื่อให้ร่างกายดูดซึม -- ไปใช้ประโยชน์
-การย่อยภายนอกเซลล์(extracellular
digestion)
- การที่เซลล์ขับน้ำย่อยอาหารออกมานอกเซลล์ ย่อยอาหาร
ให้ได้โมเลกุลเล็ก + ดูดซึมไปใช้ประโยชน์
-การย่อยภายในเซลล์ (intracellular digestion)
- การที่เซลล์นำอาหารเข้าไปภายใน ลักษณะเป็นถุง
food vacuole → ย่อยด้วยน้ำย่อยใน Lysosome
Ex. โพรโทซัว ฟองน้ำ
├ประเภททางเดินอาหาร
(type of digestive tract)
ทางเดินอาหาร ไม่สมบูรณ์
Cincomplete digestive tract)
├มีช่องเปิดทางเดินอาหาร 1 ช่องทาง
- ทางเข้าและทางออกของอาหารทางเดียวกัน
- ปากจึงเป็นทั้งทางเข้าออกของอาหาร (ไม่มีทวารหนัก)
-ทางเดินอาหารสมบูรณ์
(complete digestive tract)
├มีช่องเปิดทางเดินอาหาร 2 ช่อง
-ทางเข้าและทางออกของทางเดินอาหารอยู่แยกกัน
-ทำหน้าที่เป็นส่วนปาก (morath), ทวารหนัก (anus)
-การย่อยอาหารในสัตว์ชั้นสูงและมนุษย์
├การย่อยเชิงกล (mechanical digestion)
- ทำให้อาหารมีขนาดเล็กลง
-Ex. การบด การเคียว, การทำให้ไขมันมันแตกตัว
Cemulsification of fat) โดยน้ำดี การบีบตัวของ
ท่อในทางเดินอาหาร
-การย่อยเชิงเคมี (Chemical digestion)
-การย่อยสลายโมเลกุลอาหารให้มีขนาดเล็กลง
-ใช้โมเลกุลน้ำมาย่อยพันธะโมเลกุลของอาหาร
(hydrolysis) - น้ำย่อยมี enz เป็นตัวเร่งปฏิกิริยา
LEX. การย่อยแป้งโดย enz amylase
-ขั้นตอนการทํางานของระบบย่อยอาหาร
├Ingestion - การกิน
├Digestion - การย่อย
-Absorption - การดูดซึม
- Elimination - การบีบออก
-ระบบย่อยอาหารสัตว์
Canimal digestive system)
-ไม่มีระบบทางเดินอาหาร/การย่อยภายในเซลล์
LPorifera – ฟองน้ำ
-ระบบทางเดินอาหารไม่สมบูรณ์/การย่อยภายใน
เซลล์/นอก
├Cnidaria - ไฮดรา, แมงกะพรุน
LPlatyhelminthes - หนอนตัวแบน: พลานาเรีย
, พยาธิใบไม้
-ทางเดินอาหารสมบูรณ์/การย่อยภายนอกเซลล์
├Nematoda - หนอนตัวกลม: พยาธิเส้นด้าย
-Annelida - หนอนปล่อง: ไส้เดือนดิน
-Mollusk -nau win
├Arthropoda - สัตว์ขาข้อ: แมลง กุ้ง ปู กิ้งกือ
├Echinodermata - ดาวทะเล
-Chordata - สัตว์มีกระดูกสันหลัง
-ทางเดินอาหารของมนุษย์ (digestive tract)
-Digestive tract
├ช่องปาก Coral cavity)
-การย่อยเชิงเคมี: เอนไซม์จากต่อมน้ำลาย
- การย่อยเชิงกล การบดเคี้ยว โดยฟัน
├pH กลาง
- ย่อยคาร์โบไฮเดรตและไขมันที่แรก
├คอหอย (pharynx)
├หลอดอาหาร esophagus)
├กระเพาะอาหาร (stomach)
-การย่อยเชิงเคมี: เอนไซม์จากเซลล์ที่กะเพราะอาหาร
├การย่อยเชิงกล: peristalsis segomentation
HPH: กรด
ย่อยโปรตีนที่แรก
├ลำไส้เล็ก (small intestine)
├การย่อยเชิงเคมี: เอนไซม์จากตับอ่อนและต่อมที่
ผนังลําไส้เล็ก
├การย่อยเชิงกล: peristalsis segomentation
กรดนํ้าด้ เกลือ
HPH เบา
-ย่อยไขมัน คาร์โบไฮเดรตและโปรตีนที่ผ่านการ
ย่อยมาบางส่วน
ให้โมเลกุลเล็กพร้อมดูดซึม
├ลำาไส้ใหญ่ Clarge intestine)
├ไส้ตรง (rectum)
L ทวารหนัก (anus)
-Accessory organs of the digestive
system
├ต่อมน้ำลาย (salivary gland)
├ถุงน้ำดี (Gall bladder)
├ดับ Liver)
-ดับอ่อน Pancreas)
ช่องปาก-oral cavity
fathn-oral cavity
├ฟัน (teeth)- บดเคี้ยวอาหาร → ทำให้อาหารเล็กลง
├ต่อมน้ำลาย (salivary gland)
-Parotid gland
-ขนาดใหญ่สุด
├อยู่บริเวณกกหูทั้ง 2 ข้าง
- สร้างน้ำลายชนิดใสเพียงอย่างเดียว
├─Sublingual gland
-มีขนาดเล็กสุด อยู่บริเวณฐานของช่องปากและใต้ลิ้น
- สร้างน้ำลายชนิดเหนียวมากกว่าชนิดใส
-Submandibular gland
-อยู่บริเวณด้านข้างของกระดูกขากรรไกร
-สร้างน้ำลายทั้ง 2 ชนิดพอๆ กัน
-ลิ้น (Tongue) - รับรส คลุกเคล้าอาหารกับน้ำลาย
- Pharynx
ลำไส้เล็ก – small intestine
เกี่ยวข้องกับกระบวนการกลืน - ทำให้อาหารลงหลอดอาหาร ลำไส้เล็ก – small intestine
(Swallowing mechanism)
1. เพดานอ่อนและลิ้นไก่ถูกต้นยกขึ้นไปปิดช่องโพรงจมูก เพื่อ
ป้องกันอาหารเข้าสู่โพรงจมูก
2. กล่องเสียงยกขึ้นไปชนผาปิดกล่องเสียง
3. กล้ามเนื้อหูรูดหลอดอาหารส่วนบนคลายตัว กล้ามเนื้อบริเวณ
ช่องคอจะหดตัว →→ ดันอาหารลงสู่หลอดอาหาร
หลอดอาหาร - Esophagus
หลอดอาหาร - Esophagus
มีความยาวประมาณ 25 cm "ไม่มีบทบาทใน
การย่อยและดูดซึมอยู่ด้านหลังท่อลมมีชั้นของ
กล้ามเนื้อเรียบที่สามามารถหดตัวและคลายตัวเพื่อ
สําเลียงอาหาร คอหอยและหลอดอาหาร ไม่มี
บทบาทในการย่อยอาหาร แต่มีความสําคัญมาก
ส่งต่อก้อนอาหารไปยังกระเพาะอาหารเพื่อย่อย
โปรตีน
กระเพาะอาหาร – Stomach
กระเพาะอาหาร – Stomach
ตำแหน่ง: ช่องท้องด้านซ้าย ใต้กะบังลม/รูปร่างตัวเจ (j-shape)
ผิวเป็นรอยย่นตามความยาวของกระเพาะอาหาร
= Rugae →→ เพิ่มพื้นที่ผิวการย่อยอาหาร
- ขยายเพื่อรับอาหารได้มากขึ้น
ย่อยเชิงกล บดอาหาร) และ ย่อยเชิงเคมี
├กระเพาะอาหารมี 5 ส่วน
-Cardia - เชื่อมหลอดอาหาร
-tundus - สูงสุดของกระเพาะอาหาร
├Body - ตรงกลาง ใหญ่สุด
-Antrum - ต่ำสุดของกะเพาะอาหาร
-Pylorus - ส่วนปลาย เชื่อมduodenum
-เซลล์กะเพาะอาหาร
├Mucous cell
-สร้างเมือก ลดกรดทำลาย โดย exocytosis ออก
จากเซลล์
-Parietal cell
เมื่อถูกกระตุ้นจะปั๊ม H และ Cl
ทำให้ PH ในกระเพาะอาหารต่ำกว่า 3 ส่งผลให้
pepsinogen เป็น pepsin (active enzme)
-Chief cell
-สังเคราะห์ pepsinogen (inactive enz) ถูกเก็บไว้
ในรูปของแกรมูลในเซลล์ * ถูกกระตุ้นจะหลั่งเอนไซม์
ออกจากเซลล์(exocytisis)
-Endocrine cell
├G cell ฮอร์โมน gastric กระตุ้นการหลั่ง HCI
ของ Parietal cell
-D cell: ฮอร์โมน somatostatin ยับยั้ง C cell
(การหลั่งกรด)
ทางเดินอาหารที่อยู่กัดจากกระเพาะอาหาร มีความยาวประมาณ
6-7 m
-Duodenum - 25 cm
├ลำไส้เล็กส่วนต้น ส่วนที่สั้นที่สุด
ของลําไส้เล็ก
├ท่อหลังน้ำดี (CBS) และท่อดับ
อ่อน (pancreatic duct) ต่อ
เข้ากับผนังของ duodenum ผ่าน
ช่องเล็กๆ
-หน้า : เป็นทางผ่านของน้ำดีที่
สร้างจากตับและenz ในดับอ่อน
*เป็นส่วนที่มีการย่อยมากที่สุด
Jejunum-2.5 m
├ลําไส้เล็กส่วนกลาง
├จะมีการย่อยเล็กน้อย
Duodenum
Jejunum
Cole
Rectum
leum
-เป็นส่วนที่มีการดูดซึมอาหารมากที่สุด - มี villus หนาแน่น
-Ileum - 3.5 m
-ไส้เล็กส่วนปลาย
├ดูดซึมสารอาหารที่เหลือ
-ดูดกลับเกลือน้ำดีประมาณ 95% นำกลับมาใช้ใหม่
3-5% ถูกขับออกทางอุจจาระ
-ผนังลำไส้เล็ก
10
-เซลล์บุผิวลำไส้เล็ก เรียงตัวชั้นเดียว มีส่วนยื่นคล้ายนิ้วมือ
เรียกว่า Vilus
├ด้านนอกเซลล์บุผิวของ Villus เรียกว่า Microvillus – เพิ่ม
พื้นที่ผิวในการดูดซึม
-ภายใน Villus มีหลอดเลือดฝอย และหลอดน้ำเหลืองฝอย
สําไส้ใหญ่ - Large intestine
ใหญ่ - Large intestines
ไม่มีต่อมสร้างเอนไซม์เอย่อยอาหารอยู่ถัด
จากลำไส้เล็กส่วน ileum - ดูดซึมน้ำ แร่
ธาตุ วิตตามิน เกลือน้ำออกจากกากอาหาร
ขับถ่ายกากอาหารออกภายนอกร่างกาย
ซีม (cecum)
-กระเปาะ มีไส้ติ่ง เกี่ยวกับระบบภูมิคุ้มกัน
├โคลอน (colon)
-ยาวที่สุด 4 ส่วน –ขึ้น/ขวาง/ลง/โค้ง
├ไส้ตรง (rectum)
-ส่วนที่รองรับกากอาหารที่ลงมา ค้างไว้ 12-24 hr
Lทวารหนัก (anus)
L ส่วนท้ายสุด มีหูรูด 2 ชั้น
ตุ้บ - Liver
ดับ - Liver
เป็นอวัยวะที่มีขนาดใหญ่ และมีน้ำหนักมากที่สุดในร่างกาย
├กําจัดสารพิษ (detoxification)
มี SER เยอะ
├แหล่ง metabolism ของ
คาร์โบไฮเดรต โปรตีน และไขมัน
-แหล่งสะสมสารอาหาร ไกลโคเจน ไขมันและวิตามิน
-เป็นอวัยวะที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงระดับน้ำตาล
ในเลือด
└Insulin (a ) → Clucagon (เพิ่ม)
-สังเคราะห์น้ำดี (bile) เก็บได้ที่ถุงน้ำดี
- ถ้าถุงน้ำดีบีบตัว: น้ำดีหลั่งมาที่ duodenum
(มี hormone มากระตุ้น)
-สร้าง fibrinogen และ prothrombin ให้เลือด
เกี่ยวกับการแข็งตัวของเลือด (Blood clotting)
* ไตผิดปกติ - ขับ Urea ออกได้น้อย urea ค้างในเลือดเยอะ
→ ค่า BUN สูง (Blood urea nitrogen)
ตับอ่อน - Pancreas
ตุ้บอ่อน – Pancreas
เป็นทั้งต่อมมีท่อ (exocrine pancreas) 98% ของเนื้อเยื่อ
ดับอ่อน สร้าง enz
ต่อมไร้ท่อ (Endocrine pancreas) 2% ของเนื้อเยื่อ
บอ่อน สร้าง hormone
-นํ้าย่อยจากดับอ่อน
-úau car→ pancreatic
amylase [active enz)
Fuau lipid pancreatic
lipase (active enz)
├ย่อย nucleic acid → Deoxyribonuclease
-ย่อย protein
Ribonuclease
[active enz]
Inactive enz → ส่งไปที่ลำไส้เล็ก
[3 ชนิด)
-สร้าง Inactive enz: 3 ชนิด
├Trypsinogen Enterokinase Trypsin
Chymotrypsinogen Trypsin, Chymotrypsin
Procarboxypeptidase Typsini Carboxypeptidase
SG - BIL
เป็นของเหลวสีเหลืองหรับสีเขียวสังเคราะห์จากเซลล์ตับ
(chepatocyte) เก็บไว้ในถุงน้ำดี gallbladder มีบทบาทเป็น
สารชะล้าง (detergent) ผสาน ไขมันให้แตกตัว/กระจายตัวออก
(emulsification) เอนไซม์ lipase จากดับอ่อนย่อยได้ดีขึ้น
-Bile

ページ2:

การย่อยอาหาร (Food Digestion)
-สารอาหาร
Carbohydrate เกิดการย่อย (เคมี)
Protein
แหล่งที่เกิด
Lipid
Small intestine
(เอมไซม์จากตับอ่อน]
Stomach
Oral cavity
Small intestine
เอมไซม์ที่พบผนังลำไส้เล็ก
enz
Carbohydrate Digestion
Polysaccharides
(Starch, Glycogen)
Salivary amylase
Dextrin
Pancreatic amylase
Disaccharides
Disaccharides
(Sucrose, Maltose, Lactose)
Maltose
Disaccharidases
Monosaccharides
[Fructose, Glucose, Galactosel
Polysaccharide
Stomach
Small jntestine
(เอมไซม์ที่พบผนังลำไส้เล็ก
mall intestine
Oral cavity
Protein Digestion
Proteins
Pepsin
Polypeptides สายสั้นๆ
Trypsin & Chymotrypsin*
Polypeptides s
Carboxypeptidase
Peptide
Amino peptidase**
Carboxypeptidase
Dipeptidase
Amino acids
Lipid Digestion
Fat (Triglycerides)
Lingual lipase
Fatty acids Diglycerides
การดูดซึมสารอาหาร (Food sbsorption
เกิด : กระเพาะอาหาร - ยา คาเฟอีน Alcohol
ลำไส้เล็ก - สารอาหารส่วนใหญ่
การดูดมสารอาหารเข้าสู่ระบบเกิดต
├สารอาหารที่ดูดซึม – ผ่านดั๊บ
-Monosac
-Amino acid
Vitamin B/C
Glucose
Galactose
Amino acid
Vitamin B/C
Fructose
Active transport
Capillary of villi
Facilitated diffusion
Hepatic vein
Liver
Inferior vena cava
ร่างกาย หัวใจ ปอด
“หัวใจ
การดมการอาหารเข้าสู่ระบบน้ำเหลือง
-สารอาหารที่ดูดซึม - ไม่ผ่านดับ
-Glycerol
-FA
-Vitamin A D E K
Glycerol
FA
Simple diffusion
เซลล์เยื่อบุลำไส้เล็ก
-สร้าง chylomicron
Disaccharides Monosaccharides
OH
00
Small intestine
เอมไซม์ พบผนังลำไส้เล็ก
Stomach
Gastric lipase
Fatty acids
Monoglycerides
น้ำดี (bile)-
จาก บ
Pancreatic lipase
Fatty acids
Managlycerides
Superior vena caval
Lacteals of villi
ร่ายกาย
หัวใจ
ปอด
หัวใจ
Chylomicron: สร้างจากเชน เยี่ยบุ
FA/glycerol เข้ามายัง cell
SER นำ FA (Glycerol)มาสร้าง
triglyceride
Golgi นำ triglyceride มา pack
ใส่ถุงขนาดใหญ่ —-chylomicron
ส่ง chylomiccon ไปยัง lacteals