ページ3:

.
ความงาม (Aesthetics)
• ความงามภายใน (Subjective) : ขึ้นอยู่กับจิตใจ ความรู้สึก ความเชื่อมโยงส่วนบุคคล
• ความงามภายนอก (Objective) : สิ่งที่เห็นได้จริง เช่น วัตถุ รูปร่าง รูปทรง
Ex. ภาพยนตร์ Beauty and the Beast สะท้อนทั้งความงามภายใน : ใจ ความรัก
ความงามภายนอก : ราม 21 การสร้างสรรค์
DISNEY
BEALLY AND BEAST
ศิลปะ วัฒนธรรม : อนุสาวรีย์ สถาปัตยกรรม ต้นไม้หรือสิ่งก่อสร้างที่เป็น iconic
• สิ่งแวดล้อม
- ธรรมชาติ (น้ำตก ป่าไม้ )
สิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น (ชุมชน เมือง ตลาด)
9
ทั้งหมดนี้ คือแหล่งความงาม และเป็นรากฐานของการพัฒนา
แนวคิดสำคัญ
-
- Beauty Concept : แนวคิดความงาม
Representation : การเป็นตัวแทน
Semiotics : สัญญะวิทยา (การตีความหมายจากสัญลักษณ์)
Meaning : การสร้างความหมาย
Simulacra : ความจริงเสมือน (สิงเลี่ยนแบบที่แทนความจริง )
- Value Theory : คุณค่าและการสร้างคุณค่า
Ex. สุนทรียศาสตร์การพัฒนา
•
.
หวยบำเหน็จ
นโยบาย : 30 บาทรักษาทุกโรค หวย า เ จ
ผลิตภัณฑ์ บริการ : IPod, ภาพยนตร์ นวัตกรรม
• การออกแบบพื้นที่ : Public Art อนุสาวรีย์, การออกแบบสถาปัตยกรร
• Creative Economy : ธนาคารกa creative branding เช่น Jitarsabank

ページ4:

คุณลักษณะทางสุนทรียภาพ
(Aesthetic Properties)
สุนทรียภาพ เกิดจากการผสานกันของ ศิลปะ ธรรมชาติ ปรัชญา และบริบทสังคม โดยความงามเป็นทั้งคุณค่า
ความหมาย และประสบการณ์รวมที่เปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลาและวัฒนธรรม
- ศิลปะทุกสร้างขึ้นภายใต้วัฒนธรรม เป็นสิ่งสะท้อนวัฒนธรรม
- ธรรมชาติ มนุษย์เป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติ
มุมมองทางปรัชญา
9
ความงาม =จำลองให้เหมือนธรรมชาติ
* เพลโต (Plato) : ศิลปะคือตัวแทน (Representation) หรือ แบบจำลองธรรมชาติ ตลอดจนสิ่งที่อยู่รอบตัว
จากการสัมผัสรับรู้ (Sensible World) ความงามจึงเป็นการสร้างตัวแทนให้สมจริงที่สุด
* อริสโตเติล (Aristotle) : ศิลปะ คือ การสร้างความเป็นตัวแทน หรือ การจำลองความจริงที่มีความงาม
จะต้องมีความเป็นสากล (Universal Thing) อาศัยทั้งประสาทสัมผัสและปัญญา
บ
* เดวิด ฮม (David Hume) : เชื่อว่า ถึงแม้ว่าคนเราจะมีความรู้สึกเกี่ยวกับความงามหรือรสนิยม
ที่แตกต่างหลากหลาย แต่ก็สามารถหามาตรฐานของรสนิยม) (Standard of taste)
มาตัดสินความงามร่วมกันได้ โดยมาตรฐานของรสนิยม และความงามที่แท้จริง
2
(True standard of taste and beauty) ต้องมาจากการตัดสินร่วมกัน (Joint verdict)
:
* อิมมานูเอล คานท์ (Immanuel Kant) : การตัดสินคุณค่าของความงาม สามารถทำได้ด้วยวิธีการ
วัดดินนิยม (Judgment of taste) คือ บรรทัดฐานความงามเป็นสากล (Universal)
ทุกคนรับรู้ ความงามได้เหมือนกัน แต่จะตัดสินความงามจากรสนิยมส่วนบุคคล
9
* ซีโอดอร์ อะดอร์โน (Theodor Adorno) : ศิลปะคือสื่อที่แสดงออก และเปิดเผยสิ่งที่แฝง
ความไม่จริง และแฝงความจริงให้ปรากฏเห็นทั่วไป ศิลปะควรเป็นดังกระจกสะท้อนความไร้เหตุผลของโลก
ให้เล่นชัด โดยใช้รูปแบบของความไร้สาระเป็นขบวนการแสดงออก ชี้ให้เห็นความผิดพลาดในโลกนี้
เพื่อนำไปสู่โลกที่สมบูรณ์กว่าระบบอุตสาหกรรมและการพาณิชย์ที่มีอิทธิพลเหนือศิลปะ
ทำให้ศิลปะมีค่าเพียงเพื่อสนองความต้องการของตลาด ศิลปะจึงควรสร้างมาจากสัญญา
เพื่อกระตุ้นให้ผู้ชมเกิดปัญญา
วาบิ ซาบิ
Ex. แนวคิดวาย - ซาบิ (Wabi - Sabi) : ความงามเกิดขึ้นพร้อมความบกพร่องและความไม่สมบูรณ์

ページ5:

องค์ประกอบของความงาม ความสมบูรณ์ สมจริง
* สะท้อนสงคราม ความหวัง การต่อสู้เพื่ออิสรภาพ
Ex. ประติมากรรมเดวิด (David) ของมิเกลันเจโล ในยุค Renaissance
เป็นหินอ่อนแกะสลักรูปพระเจ้าเดวิด
ตามตำนานคำภีร์ไบเบิล
ลักษณะเป็นชายหนุ่มยืนเปลือยกาย แสดงให้เห็นถึงความแข็งแรงและความงดงามของร่างกายมนุษย์
สุนทรียภาพเป็นทั้งวัตถุวิสัย (Objectivism) และ อัตวิสัย (Subjectivism)
วัตถุวิสัย
Objectivism
ความงามเป็นเรื่องจริง (Realist)
สากล ใช้เหตุผล
ความคิดความรู้สึกที่ดี content นำ
ความสมดุล ได้สัดส่วน ถูกต้อง
เป็นเหตุเป็นผล ใช้ประโยชน์ได้จริง
การรับรู้ถึงสุนทรียภาพ)
Representational Content
เนื้อหา วัตถุที่เป็นทั้งแทนความงาม
De
อตาวสย
Subjectivism
ความงามขึ้นอยู่กับการตัดสินใจ
ประสบการณ์ ความรู้สึก
ความคิดความรู้สึกที่ไม่มี content
ความสุขจากจิตที่สงบนิ่ง
การได้กระทำตามความศรัทธา คำสอน
- ความถี่ ที่กระทำโดยมนุษย์ และสิ่งมีชีวิตอื่น
คือความงามเป็นความดีงาม
Aesthetic Properties
คุณลักษณะสุนทรียภาพ
Beauty (ความงาม)
- มีเหตุผลรองรับ
ดึงดูดใจ
ที่มีคุณธรรม
-
-
- สมดุล
Taste (รสนิยม)
- การประเมินคุณค่า
- ประสบการณ์ความงาม
ตอบสนองต่อการสัมผัส
(sensibility)
Aesthetic Pleasure
ความสุขทางสุนทรียภาพ

ページ6:

.
การวิเคราะห์ความงาม
กำหนดกรอบความหมายที่เร้าอารมณ์ ความรู้สึก
กำหนดวัตถุที่เป็นตัวแทนความงาม
ค้นหาความหมายของวัตถุ (Representation) ประกอบเข้าด้วยกัน
• หาประสบการณ์ รับรู้ร่วมกันที่สร้างอารมณ์
วิเคราะห์ Aesthetic Properties คุณลักษณะสุนทรียภาพ : วัตถุวิสัย อัตวิสัย เพื่อค้นหาความงาม
วิเคราะห์ Aesthetic Pleasure ความสุขทางสุนทรียภาพ : อารมณ์ ความรู้สึกที่เกิดขึ้น
การประดิษฐ์สร้างความงาม
M
ใช้ภาพ แสงสี ลายเส้น ธรรมชาติ มาสร้างงาน
รูปร่าง สีผิวสัมผัส สอดองกับค่านิยม
ใส่รหัสความหมายในสุนทรียภาพ = Encoding
แสดงทั้ง คุณค่า มูลค่า ประโยชน์ใช้สอย และเร้าอารมณ์ ความรู้สึก เช่น ความตื้นตัน, ศรัทธา ความภูมิใจ
อ้างถึงประสบการณ์ แสดงถึงความสม
สุนทรียภาพในสังคม
การให้คุณค่า (Value) ของสังคมและปัจเจก
เช่น อนุสาวรีย์ประชาธิปไตยที่สื่อสารความหมายผ่านสัญลักษณ์ทางประวัติศาสตร์และการเมือง
ที่สูง สุด
แนวคิด Encoding - Decoding (Stuart Hall)
ศิลปะคือการสร้างรหัส (Encoding) และการตีความ (Decoding) ภายใต้ค่านิยมทางสังคม
ตัวอย่างข้อสอบ
4)
ภาพนี้เป็นภาพของทารกที่กำลังร้องไห้ มีน้ำ แสดงอารมณ์ทุกข์ใจ เศร้า และไม่พอใจ
1) ด้านอารมณ์ : ความรู้สึกสงสาร เห็นใจ ความเอ็นดู ความเปราะบางไร้เดียงสาของทารก
2) ด้านความงามเชิงธรรมชาติ : ภาพถ่ายทอด redlism ของอารมณ์มนุษย์
การแสดงออกตามธรรมชาติของทารก
3) ด้านศิลปะภาพถ่าย : พื้นหลังขาวเรียบทำให้ภาพทารกเด่นชัดขึ้น
สายตาผู้ชมโฟกัสไปที่อารมณ์บนใบหน้า รอยแดงของทารก
ด้านการตีความ : ภาพอาจสื่อถึงความไม่สมบูรณ์แบบและความจริงของชีวิต
ความเศร้าและนํ้าเป็นส่วนหนึ่งของการเติบโต

ページ7:

การเป็นตัวแทนในงานศิลปะ
(Representation in Art)
ตัวแทน/ สิ่งแทน : การกระทำที่มนุษย์สร้างขึ้นเพื่อสื่อความหมายหรือใช้แทนสิ่งอื่น
งานศิลปะที่คุณสมบัติสำคัญ คือ การสร้างความเป็นตัวแทน
- ใช้สักลักษณ์/รหัส แทรกในงานศิลปะ
ต้องมีประสบการณ์ร่วมระหว่างศิลปินและผู้ชม
เมื่อผู้ชมเข้าใจเจตนาของศิลปิน จึงเกิดการยอมรับว่า
งานศิลปะนั้นเป็นตัวแทนได้จริง
ยิ่งถ่ายทอดได้และเจริงมาก ยิ่งถูกมองว่าที่คุณค่าสูงขึ้น
งานศิลปะ คือ การสร้างตัวแทนผ่านสัญลักษณ์ การเลียนแบบ และการสร้างสรรค์
เพื่อสื่อความหมายหรืออารมณ์ศิลปินถ่ายทอดเจตนาของงาน ส่วนผู้ชมต้องถอดรหัส ให้เข้าใจตลอดจน
ยกตัวอย่างงานศิลปะ วัฒนธรรม และทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับการแทนความจริง
ลักษณะของการเป็นตัวแทน
1) การเลียนแบบ (Imitation) : การเลียนแบบความจริง ที่ปรากฏในธรรมชาติ
2. การสร้างสรรค์โดยใช้ทักษะ เพื่อจำลองประสบการณ์
3)
- การถ่ายทอดอารมณ์ และประสบการณ์ส่วนตัว ผ่านฝีมือและความสามารถ
การสร้างสิ่งทดแทนขึ้นโดยสิ่งนั้นเป็นความจริงในตัวมันเอง
เช่น ผลงานที่แสดงอารมณ์ ความรู้สึก หรือเจตนารมณ์ของศิลปิน
Ex งานศิลปะ
•The Scream (Edvard Munch)
ภาพเขียนแบบ Expressionism (เอ็กซ์เพรสชันนิสม์) ศิลปะลัทธิแสดงพลังอารมณ์
ถ่ายทอดความทุกข์ทรมานทางอารมณ์ ผ่านภาพคนตะโกน
บนจากหลังท้องนํ้า และภูมิทัศน์ออสโล

ページ8:

เขาพระสุเมรุ : ตัวแทนจักรวาลตามคติศาสนา
• ตราธรรมจักร : ใช้สัญลักษณ์แทนพุทธศาสนา และรัฐธรรมนูญ
HAMMASAT
เสียธง
สนศาสต
UNIVERSIT
Stranger in my Garden : เปรียบส่วนดนตรีกับ Instagram ซึ่งผู้คนสามารถตกแต่ง
บอกเล่าเรื่องราว และสร้างแรงบันดาลใจร่วมกัน
• สังคมฮิปฮอป : เสื้อผ้า ท่าทาง รอยสัก และสัญญะต่างๆ เป็นตัวแทนของวัฒนธรรมกลุ่ม
Jean Baudrillard's Simulacra
and Simulation
Jean Baudrillard - Simulacra and Simulation
โลกศิลปะและลืออาจสร้างงานแทนที่ไม่ได้มีต้นกำเนิดจริง แต่กลายเป็นจริงในตัวเอง
Modality Analysis (การวิเคราะห์ความสมจริง)
1) ใช้ทรัพยากรทางสัญญะ คืออะไร
2) สอดคล้องกับความเชื่อในสังคมม ไม่
3) สามารถโน้มน้าวอารมณ์โซมได้มากน้อยเพียงใด

ページ9:

คุณค่าสุนทรียภา
(Aesthetic Value)
คุณค่า ความรู้สึกเชิงบวกที่มีต่อสิ่งต่างๆ : มีความสำคัญ เป็นประโยชน์ มีความหมาย
นำไปสู่ความแขวงเรือน ทำองการดูแลทนุถนอมรักษาไว้ให้ยั่งยืน
คุณค่า (Beauty Value)
อารมณ์ ความรู้ที่เป็นบวก
สิ่งที่ดี มีประโยชน์ มีคุณค่า
ประเภทของคุณค่า
ค่านิยมทางสังคม (Social Value)
อารมณ์ ความรู้สึก ที่นิยมชื่นชมหรือรังเกียจ
ความเห็นร่วมกันของคนในสังคม
1.) คุณค่าโดยเนื้อแท้ (Intrinsic Value) : เป็นประโยชน์ด้วยตัวมันเอง มีราคา มีความสำคัญ
สร้างอารมณ์ ความรู้สึก และความสุข Ex. ความรู้ ของสะสม, ภาพถ่าย, ความงาม, คุณธรรม
* คุณค่าความงาม (Beauty Value) : มีความงามในตัวเอง องค์ประกอบทางศิลปะ นำไปสู่ความสุขทางใจ
* คุณค่าการใช้ประโยชน์ (Use Value) : ดีกว่า แข็งแรงกว่า เขาสบายกว่า เร็วกว่า
2) คุณค่าเชิงสร้างสรรค์ (Creative Value) : ดีกว่าเดิม ใหม่กว่า เกิดจากความคิดสร้างสรรค์
3) คุณค่าที่นำไปสู่สิ่งอื่น (Instrumental Value)
ย
เครื่องมือที่นำไปสู่ความวุ่ย เช่น เงิน
เครื่องมือที่นำไปสู่ผลที่ต้องการ
Ex. เครื่องสำอาง ยา ที่อยู่อาศัย
☆ คุณค่าในเชิงตัวแทน (Representation Value): สร้างความหมาย ความเชื่อ เชิดชูอุดมการณ์
* คุณค่าเชิงสัญญะ (Sign Value) : แสดงสถานะ โน้มนำให้เกิดจินตนาการ ความยั่งยืน ความภูมิใจ
คุณค่าโดยเนื้อแท้
การใช้ประโยชน์
คุณค่าความงาม
คุณค่า คุณค่าเชิงสร้างสรรค์
คุณค่าที่นำไปสู่สิ่งอื่น ๆ
-คุณค่าในเชิงตัวแทน
คุณค่าเชิงสัญญะ
สุนทรียศาสตร์การพัฒนา
เพื่อมนุษย์และสรรพสิ่ง
ความสุข, สุนทรียวัตถุ คุณค่า

ページ10:

.
หลักการสร้างคุณค่า
สร้างความพอใจและตอบสนองความต้องการของผู้ใช้
• ตอบสนองความต้องการ function การใช้ทน
คุณค่าเชิงสัญญะ : สร้างสถานะที่เหนือกว่า สิทธิพิเศษที่มีมากกว่า
คุณค่าเชิงผู้แทน : ทำให้เป็นสัญลักษณ์
คุณค่าโร
ตัวแทนความดี ค่านิยมทางสังคม
การได้รู้ เข้าใจ
ณค่าโดยเนื้อแท้ : สร้างการเรียน
คุณค่าทางกายและใจ : สร้างประสบการณ์ทางสุนทรียภาพ)
คุณค่าโดยตัวเอง : สร้างความภาคภูมิใจ
คุณค่าเชิงสร้างสรรค์ : ใหม่กว่า ดีกว่า
คุณค่าที่ดินอยู่กับวัตถุประสงค์ : ใช้ประโยชน์ได้มากกว่า
- :
เงื่อนไขที่ทำให้เกิดคุณค่า
เวลา และสถานที่ที่เหมาะสม
ความเชื่อ ค่านิยมทางสังคม
ความหายาก หรือเข้าถึงได้ยาก
:
ความใหม่ ความสะดวก การตอบสนองความจําเป็น
ผลลัพธ์จากการพัฒนาที่มีคุณค่า
• ทําให้เกิดความรัก ความหวงแหน
ประชาชนเข้าถึงได้ง่ายและทั่วถึง
- ความต่อเนื่อง ยั่งยืน และงดงาม
สร้างความภาคภูมิใจ ไม่ลดทอนความเป็นมนุษย์
ตัวอย่างการประยุกต์ การออกแบบเสื้อเชียร์งานฟุตบอลประเพณีธรรมศาสตร์ จุฬาฯ
โดยคุณค่า 3 ด้านลงไปในงานออกแบบ ได้แก่
1) คุณค่าโดยเนื้อแท้ (Intrinsic Value) เป็นคุณค่าที่เสื้อเชียร์มีอยู่ในตัวเอง
เอเชีย ด ท้อนความเป็นอัตลักษณ์และสัญลักษณ์ผ่านสีประจำมหาวิทยาลัย การสวมเสื่อเป็นการแสดงออกถึง
ความผูกพัน คอมภาคภูมิในมหาวิทยาลัยยอนเอง
2) คุณค่าเชิงสร้างสรรค์ (Creative Value) เป็นคุณค่าที่เกิดจากการคิดค้นและออกแบบ ใช้เทคนิคพิมพ์ เลือกผ้า ผสมสีที่แปลกใหม่
การสื่อสารความคิดสร้างสรรค์ สอดแทรกแนวคิดเชิงสังคมการเมือง ผ่านการฝึกอย่าง ชั้นเชิง
3) คุณค่าที่นำไปสู่สิ่งอื่น (Instrumental Value) เป็นคุณค่าที่เสื้อเชียร์สร้างผลลัพธ์อื่น ๆ ตามมา การรวมพลังและสร้างเอกภาพ
สื่อสารวัฒนธรรม การสร้างเครือข่ายทางสังคม เศรษฐกิจและการตลาด

ページ11:

d de
ศิลปะเพื่อชีวิต
เป็นเครื่องมือทางสังคมที่เชื่อมโยงคนกับประวัติศาสตร์ บอกเล่าปัญหา เพื่อสร้างแรงบันดาลใจ
กระตุ้นความคิด สร้างความเข้มแข็งทางสังคม และส่งเสริมการพัฒนาแบบมีส่วนร่วมของ 2
1
หน้าที่ของศิลปะเพื่อชีวิต
1) สร้างแรงบันดาลใจให้คนมีความศรัทธาและกล้าต่อสู้เพื่อการเปลี่ยนแปลงเชิงสังคม
Ex. อนุสรณ์สถาน 14 ตุลา / สรุปวีรชน
2
ฟินทีสาธารณะเพื่อรำลึกและคารวะ วีรชน
9
2) เปิดเผยปัญหาและชี้ให้เห็นความไม่เป็นธรรม หรือจุดอ่อนของโครงสร้างสังคม
3) เข้าถึงได้ง่าย ทำให้คนทั่วไปมีส่วนร่วมได้ โดยไม่ต้องมีช่องว่างเชิงวัฒนธรรมหรือการเข้าถึงที่ซับซ้อน
4) บอกเล่าประวัติศาสตร์ ยกย่องเรื่องราวของชุมชนหรือบุคคลที่เป็นวีรชน
ข
ศิลปะและการผูกรวมเข้ากับชุมชน (Art & Community Engagement)
Ex. สามชุก ตลาดร้อยปี (สุพรรณบุรี) : การฟื้นฟูตลาดเก่าเชิงอนุรักษ์ร่วมกับชุมชน
เมื่อกระตุ้นการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์
วิธีการและแนวทางปฎิบัติ
1) เริ่มจากการพูดคุย รับฟัง ทำงานร่วมกับชุมชนจริง (Community based art)
ให้ผู้คนในพื้นที่เป็นผู้เล่าเรื่อง เป็นเจ้าของงาน และมีส่วนร่วมในกระบวนการ
2) ออกแบบกิจกรรม Workshop เชิงปฏิบัติเพื่อฝึกทักษะทั้งศิลปะ และทักษะอาชีพ/การเงิน/ดิจิทัลให้คนในชุมชน
3) สร้างพื้นที่สาธารณะ (ลานกิจกรรม แกลเลอรี่ชุมชน ห้องอ่านหนังสือ)
d
เพื่อเป็นเวทีสาธารณะในการอภิปราย ฟังเพลง และแสดงงาน
4) ให้ความสำคัญกับความจริงทางประวัติศาสตร์ และยกย่องเรื่องราวของชุมชนหรือบุคคลที่เป็นวีรชน

ページ12:

Happiness
ความสุข คือ ความรู้สึก และประสบการณ์ของความพึงพอใจ ความสบายใจ ความรื่นรมย์ สนุกสนาน
1
ง
1) ความสุขทางกาย : จากประสาทสัมผัส เช่น การกิน พักผ่อน
2. ความสุขทางใจ : ความสงบ ความรู้ ความภาคภูมิใจ ความปลื้มใจ
องค์ประกอบสำคัญ
9 Satisfaction (ความพึงพอใจ) : ได้สิ่งที่ต้องการ สมปรารถนา
Capability : การได้เป็นสิ่งที่อยากเป็น (Being) และได้ทำสิ่งที่อยากทำ (Doing)
@ Well-Being (ความเป็นอยู่ที่ดี) : สุขภาพ การศึกษา รายได้ บริการพื้นฐาน ความมั่นคงปลอดภัย
2 :
External Capability : การสนับสนุนจากรัฐ และนโยบายสาธารณะ
(9) Euddinmonia (ยูไดโมเนีย) : ภาวะความรุ่งเรืองของชีวิต การใช้ปัญญา และ คุณธรรม
Internal capability : การงัฒนาทักษะ ความสามารถภายในของบุคคล
3
สุขทางกาย
Hedonia (feel good)
สุขสบาย
สุขล้มเสม เติมเต็ม
The Sweet life | The Fulfilled life
สงบร่างเปล่า | สุขจากการบรรลุธรรม
The Void life 'The Dry life
Eudaimonia (feel purpose)
อุไดโมเนีย เน้นที่ความรุ่งเรืองทางปัญญาและคุณธรรม
Multimodality : ส่งผ่านความหมายมายังระบบประสาท การมองเห็น เสียง ดนตรีที่สร้างความหมายให้วัตถุ
Multimodal Development : การพัฒนามนุษย์โดยใช้ช่องทางส่งผ่านความหมายให้เกิดอารมณ์ ความรู้สึก
GNH (Gross National Happiness) : ตัวชี้วัดความสุขมวลรวมประชาชาติ ความพึงพอใจ ความรู้สึก สุขภาพ
ไทย 2020 สาย 54
61
2024 ลำดับ 53 Ex. ความสุขของอาจารย์ : การมีอาชีพที่มีความหมายและการทำงานที่ก่อประโยชน์
59
2025 ลำดับ 49 คุณภาพชีวิต = ปฏิทินแห่งความหวัง ตั้งแต่กำเนิด จนถึงขั้นปลายชีวิต
เป้าหมายของการพัฒนา คือ การสร้างความสุขทั้งในระดับปัจเจกและสังคมโดยครอบคลุมทั้งความพึงพอใจ (Satisfaction)
ความเป็นอยู่ที่ดี (Well-being) และการรุ่งเรื่องด้วยปัญญา และคุณธรรม (Euddinmonia) ซึ่งต้องอาศัยทั้งความสามารถ
ของบุคคลและการสนับสนุนจากสังคม/รัฐ เพื่อให้เกิดความสมบูรณ์ในชีวิต

ページ13:

Creativity
(ความคิดสร้างสรรค์)
ความสามารถในการคิดสิ่งใหม่ นอกกรอบ แตกต่างจากเดิม เพื่อแก้ปัญหา ค้นพบแนวทางใหม่ พัฒนาสิ่งเดิมให้ดีขึ้น
เกิดจากจินตนาการ + ความเข้าใจปัญหา + กลายเป็นไอเดียใหม่ที่มีคุณค่า
0
สิ่งที่ถือว่าเป็นความคิดสร้างสรรค์ 1
.
0
แนวคิดใหม่ หรือประสบการณ์ใหม่
• มีคุณค่า ใช้ได้จริง มีประโยชน์
เป็นทางออกที่เป็นไปได้
2
• ทําให้ งเดิม ม หรือสร้างสิ่งที่ไม่เคยมีมาก่อน
ความคิดสร้างสรรค์เกิดจาก
1) การมองเห็นปัญหาและความท้าทาย: ยิ่งปัญหาซัด ยิ่งเกิดไอเดียแก้ปัญหา
ตได้ดี
1
2) การหาทางออกจากความวิตกกังวล / ความผิดหวัง : อารมณ์ด้านลบหลายครั้ง คือ จุดเริ่มต้นของความคิดใหม่
ความมุ่งมั่นอยากทำให้ดีขึ้น : คนที่อยากปรับปรุงสิ่งต่าง ๆ จะสร้างไอเดียใหม่ได้ง่าย
4) การได้รับประสบการณ์ใหม่ : ยิ่งเห็นมาก ยิ่งคิดได้กว้าง - ความคิดใหม่มาจากความหลากหลายของประสบการณ์
5) การสื่อสารและแลกเปลี่ยน : การพูดคุยกับผู้อื่น ช่วยขยายมุมมอง ทำให้เกิดไอเดียใหม่ง่ายขึ้น
:
ความคิดสร้างสรรค์นำไปสู่ความสุข : ช่วยให้สะดวกสบายมากขึ้น มีทางเลือกใหม่ ปรับปรุงคุณภาพชีวิต
ลดความสิ้นเปลือง สร้างประสบการณ์ทางสุนทรียะ
คุณค่าของความคิดสร้างสรรค์
1) คุณค่าในตัวเอง : ความภาคภูมิใจ การได้ใช้ความสามารถ ความสุขจากการคิดงานสำเร็จ
2) คุณค่าต่อการใช้งาน : ทำให้การทำงานดีขึ้น ทำให้ชีวิตมีประสิทธิภาพมากขึ้น แก้ปัญหาได้หลายด้าน
3) คุณค่าเชิงสร้างสรรค์ : นำไปสู่การสร้างมูลค่าทางพาณิชย์ (สินค้า บริการใหม่) ช่วยแก้ปัญหาให้กับสังคม
ทำให้มนุษย์มีชีวิตที่มีคุณค่าเพิ่มขึ้น การใช้ประโยชน์ที่ดีขึ้นกว่าเดิม
การเกิดความคิดสร้างสรรค์
.
.
.
.
ะสำเร็จ → ลดตัวบั่นทอนกำลังใจ
สร้างความเชื่อมั่นว่าผลงานจะสำเร็จ →
• ใช้จินตนาการถึงสิ่งที่คนอื่นไม่คิดว่าเป็นไปได้ แต่ไม่หลุดไปจากความจริง
คิดบนกระดาษ ใช้สัญลักษณ์ วาด เขียนไอเดียลงไป
คิดเป็นเหตุการณ์ / สถานการณ์ที่อยากให้เกิดขึ้น
• หาวิธีทําให้ไอเดียเป็นจริง
• เสนอนลายทางเลือก
• ระดมสมองแบบทีม ใช้ทั้ง Hybridization + Exploration + Transformation

ページ14:

3 วิธีในการค้นพบความคิดสร้างสรรค์
1) Hybridization การผสมผสาน
ผสมมิ่งเดิม + วัตถุใหญ่ + ปรากฏการณ์ใหม่ - กลายเป็นสิ่งใหม่
Ex: กระดาษ + กาว + กิจกรรม - ผลิตภัณฑ์ใหม่
+
t
->
2 0 1 4
to
ใหม่ → แนวทางแก้ไขใหม่ คือ การจับของ 2 อย่างมารวมกันให้เกิดสิงใหม่
ปัญหา + เทคโนโลยีใ
2) Exploration การบุกเบิก / ค้นหา
การทดลองไปในที่ใหญ่ๆ เพื่อให้เกิดประสบการณ์ แลกเปลี่ยน ผู้มีความคิดสร้างสรรค์ต้องค้นพบสิ่งใหม่เสมอ
การเดินทาง การอ่าน งานใหม่ ๆ คือพลังของ Creativity
'
3) Transformation การเปลี่ยนผ่าน
การปรับปรุงสิ่งเดิมให้ดีขึ้น เช่น ปรับ ปรับพื้นผิว ปรับขนาด เปลี่ยนขั้นตอนการผลิต เปลี่ยนวิธีใช้งาน
เป็นการสร้างความคิดสร้างสรรค์จากสิ่งเดิมที่พัฒนาได้
ความคิดสร้างสรรค์ คือ ชักษะที่เหนือวิธีคิดแบบเดิม
ความสามารถที่จะคิดต่อยอดจากสิ่งทั่วๆ ไปกลายเป็นแนวคิดใหม่
เช่น Waterfall Walkway in China
สร้างประสบการณ์ใหม่จากการผสานสภาพแวดล้อมเข้ากับงานออกแบบ
นวัตกรรม (Innovation)
.
• การกระทำ การปฏิบัติอย่างเป็นกระบวนการ
• ใส่ความคิดสร้างสรรค์เข้าไปในกระบวนการนั้น
เกิดเป็นผลผลิตในรูปของสินค้า / บริการ ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่ดีกว่า
1
เครื่องมือการถอดรื้อความคิด (Quick Retrospective Ideas)
ใช้เพื่อออกแบบโครงการหรือธุรกิจใหม่ 4 ส่วน
1) What was good? : โครงงาน / บริการที่เป็นตัวอย่างที่ดีที่คล้ายกับสิ่งที่เราทำ
2) What will improve better ? : สิ่งที่ควรปรับปรุงให้เหมาะกับสังคม วัฒนธรรม ความต้องการของผู้ใช้งาน
3) Ideas แนวคิดใหม่ เช่น DIY, Circular Economy, Food Security Learning by Happiness, Animal Rights
4) Action : ลงมือออกแบบเป็นธุรกิจเพื่อสังคม ต้องตอบคำถาม ทำอะไร? ทำอย่างไร ? กลุ่มเป้าหมายคือใคร ?
คำถามทำอะไร?
จะสร้างประโยชน์ให้สังคมอย่างไร ?

ページ15:

Aesthetics of Nature:
(สุนทรียศาสตร์ของธรรมชาติ)
มนุษย์ & ธรรมชาติ
มนุษย์มีความสัมพันธ์กับธรรมชาติใน 2 มิติหลัก
0 เป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติ - มนุษย์เกิดจากธรรมชาติ อยู่ในระบบนิเวศเดียวกันจึงพากัน
(2) บุกเบิกและแสวงหาผลประโยชน์จากธรรมชาติ - มนุษย์ใช้ทรัพยากรเพื่อดำรงชีวิต สร้างสังคมและเศรษฐกิจ
9e
ความสัมพันขนจึงมีทั้งความกลมกลืนและความขัดแย้ง
ใ
d
ธรรมชาติ = สิ่งที่เกิดขึ้นเอง เช่น ป่า ภูเขา แม่น้ำ อากาศ สัตว์ พืช วัฏจักรชีวิต มนุษย์เป็นเพียงหนึ่งในองค์ประกอบ
ของธรรมชาติเท่านั้น
ธรรมชาติที่สวยงาม พิจารณาได้ 5 มิติ
1) การคิดใคร่ครวญ จินตนาการ : การมองธรรมชาติอย่างลึกซึ้งธรรมชาติเปิดพื้นที่ให้เราตีความและสร้างความหมาย
2) ความพึงพอใจ เมื่อได้เห็น : ความสุข ความสงบ ความอิ่มเอม
3) การประเมินคุณค่า : ความงามที่มีคุณค่าทางชีวิต จิตใจ
4) การใช้ประโยชน์: ความงามที่เกิดการใช้ประโยชน์ได้
ย
5) ความสมดุล : รูปทรง สีสัน แบบแผน ความหลากหลาย ความบริสุทธิ์ ความแข็งแรงของสิ่งมีชีวิต
ง
ความงามของธรรมชาติแข่งเป็น 2 แบบ
ความงามโดยตัวของมันเอง
(4)
9
ความงามที่เกิดจากคุณภาพของธรรมชาติจริง ๆ ไม่มีการตีความ เช่น ป่าเชียงๆ ลำธารใส่ ดอกไม้งานตามฤดูกาล
(2) ความงามที่เกิดจากการเป็นตัวแทน
ความงามที่มาจากความหมาย สัญลักษณ์ ความทรงจำ ความรู้สึกที่มนุษย์สร้างขึ้น
=
เช่น ภูเขา = ความมั่นคง, ทะเล - อิสระ, สายรุ้ง - ความหวัง ความงามนี้ขึ้นอยู่กับประสบการณ์ส่วนบุคคล
องค์ประกอบของธรรมชาติในแนวคิดปรัชญาสิ่งแวดล้อม
มนุษย์เป็นศูนย์กลาง (Anthropocentric)
J
มนุษย์ = ผู้มีคุณค่าเหนือสิ่งอื่น
สัตว์ พืช ธรรมชาติมีคุณค่า เพราะมีประโยชน์ต่อมนุษย์ ธรรมชาติถูกมองเป็นทรัพยากร
(2) สิ่งมีชีวิตเป็นศูนย์กลาง (Biocentric)
สิ่งมีชีวิตทุกชนิดมีคุณค่าทางศีลธรรมเท่าเทียมกัน มนุษย์ไม่ได้อยู่เหนือสัตว์หรือพืช ทุกชีวิตมีสิทธิในการดำรงอยู่
(3) นิเวศเป็นศูนย์กลาง (Ecocentric)
ให้ความสำคัญกับระบบนิเวศทั้งระบบเท่าเทียมทั้งสิ่งมีชีวิต และไม่มีชีวิต เช่น ดิน น้ำ ลม
มองความสมดุลของระบบสำคัญที่สุด

ページ16:

แนวคิดเรื่องความงามของธรรมชาติ
1) มนุษย์คือส่วนหนึ่งของธรรมชาติ (Frameless)
มนุษย์ไม่แยกออกทกธรรมชาติ แต่เป็นองค์ประกอบหนึ่งในระบบ
2) เคารพธรรมชาติ (Respect for Nature)
ธรรมชาติมีความงามโดยตัวมันเอง แม้ไม่ใช่ประโยชน์ของมนุษย์ ก็มีคุณค่าควรเคารพ
3) Nature as Nature 2800รรมชาติแบบ “ธรมชาติเป็นธรรมชาติ” เน้นความเปลี่ยนแปลงตามวัฏจักร
เช่น ใบไม้ร่วง น้ำขึ้นน้ำลง เกิดแก่เจ็บตายของสรรพสิ่ง
4) Knowledge of Nature ประเมินธรรมชาติด้วยสายตาของธรรมชาติที่จะพัฒนาตัวเอง
5) ความงามตามระเบียบธรรมชาติ (Natural Order)
ธรรมชาติมีแบบแผน เช่น รูปแบบใบไม้ การเติบโต ความสมดุลของสิ่งมีชีวิต
6) ความงามเชิงลบ (Negative Aesthetic)
1
ธรรมชาติที่ดูไม่สวยงาม เช่น เมื่อกินเหยื่อ ป่าที่ถูกไฟไหม้ พายุ ฝน น้ำคะนอง ถือเป็นความจริงของธรรมชาติ
ตัวอย่างการพัฒนาที่อาศัยสุนทรียธรรมชาติ
1) เกษตรทฤษฎีใหม่ (เศรษฐกิจพอเพียง) จัดสัดส่วนพื้นที่ให้สมดุลกับธรรมชาติ เช่น หนองน้ำ ข้าว คันนา
พื้นที่ป่า เน้นความพึ่งพาตนเองและระบบนิเวศ
จัดสรรพื้นที่ท่ากินและที่อยู่อาศัยออกเป็น 4 ส่วน
30%
30%
10%
30%
ในและปลูก
lungh
กนก เป็นอาหาร
1 ก
พร้อมหอบไปหน่าย
2) โคก หนอง นา โมเดล : ใช้หลักธรรมชาติสร้างระบบเกษตรที่ยั่งยืน
•
.
-
โคก : เนินดินูสำหรับปลูกไม้ยืนต้น
• หนอง : แหล่งน้ำรูปคดเคี้ยว เก็บน้ำไว้ใช้ยามหน้าแล้ง
.
นา : นาข้าวที่ยกหัวคันนาให้สูง
คลองไส้ไก่ ; ช่วยระบายน้ำรอบพื้นที่ เพื่อใช้ทำเกษตร
• ฝายชะลอ : ก ต้นทาง ลด หลาก
.
en dech a aud
yde 10 uns
anhoja to sues o
แบบมาตรฐาน โคก หนอง นา โมเดล
พื้นที่ขนาด 1 ไร่ สัดส่วนพื้นที่ 1:1
2400
1500 บ./0
mañuniuni 100 1
Inn 800 mus
o 800 gumus
1,200
U 500 การบ
ปริมาณนม กับ 100 puus
rem
Fen danch 3 a 4
alee vum 2 g
19000
HUD300 uns
van 300 s
ประ
mug
900 guns
1,500 pcs

ページ17:

Storytelling in Development
เรื่องเด้กในงานพัฒนา)
การเล่าเรื่อง (Storytelling) เป็นเครื่องมือสำคัญของงานพัฒนา เพราะช่วยถ่ายทอดความหมาย ความรู้สึก
และสร้างความเจร่วมกันในชุมชน
Storytelling - การใช้เรื่องเล่าแบ่งปันประสบการณ์ ถ่ายทอดข้อความ ความรู้สึก และคุณค่าของชุมชน
=
ความสําคัญของเรื่องเล่า
9
• เป็นภาษาที่คนในชุมชนคุ้นเคย
สร้างความไว้วางใจ ถ่ายทอดอารมณ์ได้ลึกซึ้ง
ทำให้ผู้รับ เข้าใจความหมายทุกภายใน
• ลดความรู้สึกห่างเหินจากภาษาวิชาการ
ประโยชน์ของการเล่าเรื่องในงานพัฒนา
0
1) การพัฒนาทางปัญญา : กระตุ้นจินตนาการ ช่วยการคิดวิเคราะห์ ฝึกแก้ปัญหา ทำให้เข้าใจแนวคิดยากๆได้ง่ายขึ้น
โดยเฉพาะกับเด็ก การเล่าเรื่องช่วยพัฒนาการเรียนรู้มากที่สุด
2) การพัฒนาทางอารมณ์ : ช่วยให้ผู้คนแสดงอารมณ์
สร้างอารมณ์ร่วมในชุมชน
ง
สร้างความเห็นอกเห็นใจผู้อื่น เรียนรู้การจัดการอารมณ์
ข
ข
3) การอนุรักษ์วัฒนธรรม : เรื่องเล่าช่วยรักษาประเพณี ค่านิยม และเอกลักษณ์ท้องถิ่น ถ่ายทอดประวัติศาสตร์
โดยไม่สูญหาย เป็นมรดกทางวัฒนธรมที่ชุมชนเก็บไว้ให้คนรุ่นต่อไป
4) การพัฒนาทักษะทางสังคม : ช่วยให้คนฟังอย่างมีส่วนร่วม กระตุ้นการสื่อสาร สร้างความสามัคคี
เปิดพื้นที่แลกเปลี่ยนหลายมุมมอง ทำให้ชุมชนผูกพันกันมากขึ้น
1 1
5) เครื่องมือทางการศึกษา : ช่วยให้นักเรียนจดจำเนื้อหาได้ง่าย ฝึกทักษะการอ่าน เขียน ทำให้บทเรียนสนุก
และน่าติดตาม ใช้สร้างความตระหนักถึงประเด็นสังคม เช่น ความยากจน สิทธิเด็ก
กิจกรรมการเล่าเรื่องในงานพัฒนา
1) Workshop เล่าเรื่อง : ฝึกสร้างเรื่องราว ฝึกพูดในที่สาธารณะ ใช้สื่อเพื่อทำให้เรื่องราวน่าสนใจ
2) Story Circles : แบ่งกลุ่มเล็กๆ ใช้สมาชิกในกลุ่มเล่าเรื่องของตัวเอง สร้างพื้นที่ปลอดภัย ทำให้ทุกคนรู้สึกว่า
เสียงของตนเองมีคุณค่า
3) กิจกรรมสาธารณะ : เวทีชุมชน เทศกาลท้องถิ่น การพูดบนเวทีจริง เพื่อให้ชุมชนเฉลิมฉลองอัตลักษณ์ร่วมกัน
4) Platform Digital : Facebook Page, Website, Social Media ทำให้เรื่องเล่าของชุมชนถูกแชร์ออกไปไกล
สร้างแรงสนับสนุนจากภายนอกชุมชน

ページ18:

พลังของเรื่องเล่าในงานพัฒนา
•
%
99
• เสริมพลัง (Empowerment) : เมื่อเสียงของคนในชุมชนถูกหลัง - เขารู้สึกมีคุณค่า - เพิ่มความมั่นใจ อยากมีส่วนร่วม
สร้างความตระหนักรู้ (Awareness) : เรื่องเล่าเปิดเผยปัญหาที่ซ่อนอยู่ เช่น น้ำช่วย) การบุกรุกป่า
ความเหลื่อมล้ำ - ถึงความสนใจของหน่วยงานรัฐ องค์กร NGO และผู้สนับสนุน
สร้างอัตลักษณ์ร่วม (Collective Identity) : เมื่อเล่าเรื่องที่คล้ายกัน เช่น เรื่องภัยพิบัติ เรื่องความยากลำบาก
เมื่อเล่าเรื่องชื่อ
- ผู้คนรู้สึกผูกพันกัน - เกิดความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน
+
• จุดประกายการเปลี่ยนแปลง : เรื่องเล่าขายเรื่องกลายเป็นแรงบันดาลใจ เช่น แคมเปญชุมชน
โครงการการศึกษา งานอาสาสมัคร → จุดเริ่มต้นของการพัฒนา
กระบวนการสร้างเรื่องเล่า (Storytelling Process) 8 ขั้นตอน
1) การประเมินและการวางแผน
0
ระบุวัตถุประสงค์ เช่น ให้ความรู้ ชวนคิด เปลี่ยนพฤติกรรม สร้างแรงบันดาลใจ รู้จักผู้ชมเพื่อปรับเรื่องใช้
ตรงใจคนฟัง - จุดเริ่มต้นสำคัญที่สุดของการเล่าเรื่อง
2) การสร้างตัวละคร : ตัวละครหลัก = ตัวโครงการ / บุคคลในเรื่อง Character ต้องชัด เช่น อบอุ่น สนุก ฉลาด มุ่งมั่น
ตัวละครทำให้คนดูอิน
3) การกำหนดจาก (Setting) : เวลา สถานที่ บริบท แสง สี เสียง เพื่อสร้างอารมณ์ให้เหมาะกับเรื่อง
4) โครงเรื่อง (Plot Structure)
.
• จุดเริ่มต้น: แนะนำตัวละคร เล่าจากขลัง สร้างความสนใจ
•
- ช่วงกลาง : ความท้าทาย อุปสรรค เรื่องตื่นเต้นหรือเหตุการณ์สำคัญของโครงการ
- ตอนจบ : บทเรียน การแก้ปัญหา สิ่งที่ผู้เข้าร่วมได้รับ ทำให้เรื่องสมบูรณ์และมีพลัง
5) การพัฒนาข้อความ (Message Development) : กำหนดข้อความหลัก (Theme) ข้อความสองที่สนับสนุน
- ต้องกระชับ ชัดเจน และมีพลังทางอารมณ์
6)
+
การสร้างการมีส่วนร่วม : ใช้อารมณ์ถึงคนดู เช่น ความหวัง ความกลัว ความสุขใช้ภาพ เสียง คลิป วลีทรงพลัง
เพื่อเชื่อมโยงผู้ฟังกับประสบการณ์ในเรื่อง
0
17) คำติชมและการปรับปรุง : อ่านซ้ำ ตรวจความต่อเนื่อง ให้คนอื่นช่วยตรวจ เพื่อให้เรื่องชัดเจน
3) การนำเสนอ เสือกรูปแบบ เช่น วิดีโอ โพสต์ การพูดสร้างปฏิสัมพันธ์กับผู้ชม ทำให้เรื่องเล่ามีพลังมากที่สุด

ページ19:

ตัวอย่างนวัตกรรมทางสังคมของไทย
ชิลไปไหน
NEWS
บัตร 30 บาทรักษาได้ทุกที่
เริ่ม 1 พฤศจิกายน 63
ต้องมีคุณสมบัติ
หวยบำเหน็จ
โดนหวยกิน
อีกแล้วใช่ไหม?
ดา กา แห่งชาติ
1) เป็นนโยบาย โครงการ ที่ส่งผลในทางบวก สร้างความสุขให้คนจำนวนมาก
2) นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม ค่านิยม วัฒนธรรมของคนในสังคม
3) เกิดสินค้า บริการใหม่ๆ ที่ตอบสนองต่อความต้องการใหม่ ๆ ในสังคม
4) มีลักษณะที่ต่อเนื่อง ยั่งยืน สามารถบริการจัดการ ในระยะยาว
เ
กรณีศึกษา : The Future Fight Flooding Center
โครงการธรรมศาสตร์เพื่อประชาชน ศูนย์จัดการภัยพิบัติน้ำท่วม 9. ย
แรงบันดาลใจ : ต้องการใช้มหาวิทยาลัยเป็นศูนย์กลางการจัดการน้ำท่วม - ระบบช่วยเหลือแบบ One-Stop Service
The Future Fight Flooding Center
Mind Map
Sup
สไอข่ายความ
Network
Application
Based
ศูนย์จัดการภัย
พิบัติ 2. ป๋วย
One Stop
Service
วิจัยปฏิบั
สบ
Organizer
ทบทวนหลั่ง
1
อันความเสี่ยง
2
5 Junou
ภารกิจของรัฐและหน่วยงานบรรเทา
plumumu
ตระหนักว่า จะเผชิญกับน้ำท่วม
3
ประชาชนรับรู้ว่าตนเป็นประสบก็ต
4
Aug
singl
เผชิญกับว
CSR
บริการจัดทำแน่น
รับมือน้ำท่วมใน
ดับท้องถิ่น
ท
ศูนยทางกิจ
platform
ข่าวสารและประธาน
ความช่วยเหลือ
17
แนวคิดหลัก : สร้างองค์กรความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ชุมชน มหาวิทยาลัย เพื่อพัฒนาระบบเตรียมพร้อมรับน้ำท่วม)
การช่วยเหลือประชาชนแบบมีส่วนร่วม ความรู้ และเครื่องมือบริหารจัดการน้ำท่วม
ผลตอบแทน / รายได้ของโครงการ : หลักสูตรอบรมอาสาสมัคร งานวิจัยแบบมีส่วนร่วม เงินบริจาค
ค่าจัดทำแผนคู่มือ รายได้จากแอปพลิเคชั่นวางแผนป้องกันน้ำท่วม
ลักษณะโครงการที่ต้องการ
-สามารถสร้างให้เกิดการเปลี่ยนแปลงต่อสังคม
> มีคุณค่าเชิงสร้างสรรค์
สร้างความสุขให้กับคนส่วนใหญ่ โดยเฉพาะคนที่เข้าไม่ถึงโลกส
- สามารถหารายได้เลี้ยงตัวเอง
- สอดคล้องกับค่านิยมของชุมชน (คนในมหาวิทยาลัย)

ページ20:

Social Innovation
(นวัตกรรมทางสังคม)
สุนทรียศาสตร์การพัฒนาศึกษาความงามที่ทำให้มนุษย์มีความสุข เช่น ความงามจากธรรมชาติ ศิลปะ วัฒนธรรม
ความงามที่ให้ประโยชน์ใช้สอย ความงามเชิงสร้างสรรค์ ความงามเหล่านี้ถูกนำมาผลิตและปฏิบัติในงานพัฒนา
เพื่อสร้างความสุขให้มนุษย์
ง
1
(Novel) (Useful )
นวัตกรรม (Innovation) : สิ่งใหม่ที่แปลกใหม่ แตกต่างและมีประโยชน์ ช่วยแก้ปัญหาได้ดีขึ้น
รูปธรรมของนวัตกรรม
9
1
1) สินค้า-บริการ : เพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจ ใช้ดีกว่าเดิม แก้ปัญหาจากของเดิม
2) องค์กร : รูปแบบใหม่ โมเดลธุรกิจใหม่ ช่องทางเผยแพร่ใหม่
:
3) วิธีการ / กระบวนการ : การผลิต การเรียนรู้ การบริหารจัดการ
นวัตกรรมทางสังคม (Social Innovation)
เครื่องมือการพัฒนาที่ใช้ความคิดสร้างสรรค์ + ความงาม + การมีส่วนร่วม เพื่อแก้ปัญหาสังคมอย่างยั่งยืน
เป็นแนวคิดใหม่เพื่อผู้คน ตามความงาม คุณค่า และตอบโจทย์สังคมจริงๆ
ตัวอย่างนวัตกรรมทางสังคม
Mobile Banking
ables access to banking services through mobile
devices.
Mobile banking is a facility that enables s
NEW
BUSINESS
MODELS
PRODUCT
INNOVATION
Mobile
Banking
shopping
Kil
PROCESS
OPTI-
MIZATION
Stock Market
Life Cycle of a Charter School
STEP 3
Preparing to Open
FAIRTRADE
BANK FOR THE POOR
GRAMEEN BANK
STEP 2
Authorizing
Period
STEP1
Design
and
Planning
START
OPTIONAL STEP
Replication and Expansion
0000
กระบวนการสร้างนวัตกรรม
STEP 4
Enrollment
and
Operations
STEP 5
Achieving
and
Sustaining
Success
Charter School
1
Charter School โรงเรียนที่ได้รับทุนรัฐ
แต่บริหารงานอย่างอิสระ บริหารเอง หลักสูตรยืดหยุ่น
แต่ต้องรับผิดชอบผลลัม เป็นทางเลือกใหม่ในการคึกษา
1) คิดพัฒนา/แก้ไขจากปัญหาสังคม : มองเห็น pan point
d
2) ค้นหาทางเลือกที่ดีที่สุด + สร้างต้นแบบ (Prototype)
3) สร้างคุณค่าให้อ่านแบบ : ให้ตอบโจทย์ความต้องการคนจริง ๆ
กระบวนการสร้างนวัตกรรม
1. คิดหาทางพัฒนา ปรับปรุง
แก้ไข จากปัญหาท้าทาย
ทางสังคม
PROBLEM
CUSTOMER
CENTRICITY
COLLABORATION
IDEA GENERATION
2. ค้นหาทางเลือกที่ดีที่สุด
และสร้างต้นแบบ
SELECTION
PROTOTYPE
VALIDATION
DEVELOPMENT
3. สร้างคุณค่า ความ
ต้องการให้กับต้นแบบ
ADD VALUE
BUSINESS MODEL

ページ21:

ความเชื่อมโยงระหว่างนวัตกรรม & สุนทรียศาสตร์การพัฒนา
ธรรมชาติสิ่งแวดล้อม
D
กิจกรรมทางสงคม
ความงาม
ศิลปะวัฒนธรรม)
นวัตกรรมทางสังคม
องค์ประกอบของการสร้างนวัตกรรม
5 ขั้นตอนของ
Design Thinking Process
การสัมภาษณ์
Empathize • • • • • • สังเกตทําความเข้าใจ
3
Ideate
5
Test
2
Define
ถามว่า 'คําไม ทำไม
ปัญหาของผู้ใช้
• ผู้ใช้คือใคร
ผู้ใช้นําแบบนี้ท่าไม
ระดมสมอง หาไอเดีย
แบ่งบนไอเดีย
คัด หรือ รวมไอเดีย
Prototype
ผู้ใช้ชอบจุดไหน
•• จุดไหนต้องเปลี่ยน
เปลี่ยนอย่างรวดเร็ว
สร้างแบบจําลอง
เน้นความเร็ว
เน้นความเรียบง่าย
3 เทคนิคก่อนสร้างนวัตกรรม
!
มองเห็นปัญหา ข้อท้าทาย ความวิตกกังกุล ความผิดหวัง
ความมุ่งมั่นที่จะไปสู่สิ่งที่ดีกว่าด้วยวิธีการใหม่ แตกต่าง
ได้รับประสบการณ์ใหม่ ทำให้เกิดความคิด จินตนาการ
การสื่อสาร พูดคุย แลกเปลี่ยนกับผู้อื่น
การมีส่วนร่วมของผู้เกี่ยวข้อง
Design Thinking 5 Steps.
DEmpathize : ทำความเข้าใจต่อกลุ่มเป้าหมายให้มากที่สุด
1) Inspiration (แรงบันดาลใจ) — 2 Define : ระบุปัญหา
จากประสบการณ์การร่วมกันในสังคม การพูดคุย สัมภาษณ์ เก็บข้อมูล ค้นหาความต้องการของสังคม
ทำความเข้าใจความรู้สึกของผู้เกี่ยวข้อง คิดนอกกรอบ อย่ายึดติดอยู่กับข้อจำกัด
2) Ideation (ระดมความคิด) 3 Ideate : ระดมความคิดใหม่
3) Implementation (ดำเนินการจริง) (4) Prototype : สร้างแบบจำลอง
G Test : ทดสอบต้นแบบ

ページ22:

Social Design
(การออกแบบทางสังคม)
การประยุกต์กระบวนการออกแบบ เพื่อแก้ปัญหาสังคมที่ซับซ้อนโดยคำนึงถึงความต้องการของชุมชนและประชาชน
ประสบการณ์จริงของผู้ใช้ การมีส่วนร่วมของผู้เกี่ยวข้อง ผลกระทบระยะยาวต่อสังคม ความยั่งยืนของทางออก
เป้าหมาย : สร้างการเปลี่ยนแปลงทางสังคมเชิงบวกผ่านการออกแบบที่รับผิดชอบต่อสังคม และทำให้ประชาชน
มีส่วนร่วมในกระบวนการพัฒนาของตนเอง
รูปแบบวิธีการออกแบบทางสังคม
ด
1) Human-centered Approach : เน้นมนุษย์เป็นศูนย์กลาง ให้ความสำคัญกับความต้องการ ความรู้สึกประสบการณ์
ของผู้ใช้งาน ใช้การวิจัยเชิงลึกเพื่อค้นหาปัญหาจริง เช่น สังเกต สัมภาษณ์ เข้าชุมชน ทำงานร่วมกับคนในพื้นที่
2) Community Engagement : การมีส่วนร่วมของชุมชนสำคัญที่สุด คนในพื้นที่ต้องมีส่วนร่วมในทุกขั้นตอน
ระบุปัญหา หาแนวทางแก้ไข ทดลอง ปรับปรุง ดำเนินงาน ทำให้โครงการของโจทย์จริงและเกิดความยั่งยืน
3) Design Thinking แนวคิดการออกแบบเชิงคิดสร้างสรรค์ 5 ขั้นตอน
1) Empathize :ทำความเข้าใจผู้ใช้งาน
2 Define : กำหนดปัญหา
3 Ideate : การสร้างความคิดสร้างสรรค์
4) Prototype : การสร้างต้นแบบ
3) Test : การทดสอบต้นแบบกับผู้ใช้งานจริง
4) Sustainable Design (การออกแบบอย่างยั่งยืน)
ออกแบบโดยคำนึงถึงลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ลดการใช้พลังงาน น้ำ และทรัพยากร ลดของเสีย
ใช้ซ้ำ Recycle Upcycle ใช้วัสดุที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมให้คุณภาพมากกว่าราคา
เพื่อลดการบริโภคเกิน เช่น และรักษาทรัพยากรโลก
กระบวนการออกแบบ
1) Exploration (การสำรวจและเก็บข้อมูล)
ใช้การวิจัยเชิงคุณภาพ เช่น Ethnography (มานุษยวิทยา - วัฒนธรรม) การสังเกต การสัมภาษณ์เชิงลึก
เพื่อค้นหาความต้องการที่แท้จริงของผู้ใช้งาน และหาช่องว่าง หรือ โอกาสในการออกแบบ
1
2) Creation (การสร้างแนวคิดงานบริการ)
นำผลวิจัยมาพัฒนาแนวคิดบริการ โดยต้องร่วมสร้างกับผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง (Co-creation) เช่น ผู้ใช้งาน
ผู้ให้บริการ ชุมชน ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย เพื่อให้ไอเดียสอดคล้องกับความจริง และนำไปใช้ได้จริง
3) Reflection & Implementation (ทดสอบ/ปฏิบัติจริง)
นำแนวคิดไปทดสอบทำต้นแบบ (Prototype) ทดสอบระบบบริการ เปิดรับความคิดเห็นจากทุกฝ่าย
ปรับปรุงให้เหมาะสมที่สุด เป้าหมาย คือ สร้างบริการที่มีประสิทธิภาพและสร้างความพึงพอใจสูงสุด

ページ23:

Development as Service Design
OPeople (ผู้ใช้งาน/ชุมชน / Stakeholders)
บ
โครงการพัฒนาถือเป็นงานบริการที่ต้องการจุดยืนทางกลยุทธ์ที่ชัดเจน
- ต้องกำหนดกลุ่มเป้าหมาย จุดขาย ข้อได้เปรียบ ราคาหรือทรัพยากร เพื่อให้ตาอบโจทย์ผู้ใช้งานสูงสุด
* หลักสำคัญ : เข้าไปอยู่ในโลกของผู้ใช้ (Dive into the customer world)
2) Place (พื้นที่บริการ)
ต้องมองภาพรวมของโครงการ (Zoom out) เพื่อศึกษาโครงสร้างของหนูบริการทั้งหมด
จากนั้นค่อยเจาะรายละเอียดแต่ละส่วน (Zom in) เพื่อให้มั่นใจว่าโครงสร้างบริการทุกส่วนเชื่อมโยงกัน
นอกจากนี้ต้องพิจารณาเส้นทางของผู้ใช้งานตั้งแต่ก่อนเข้าพื้นที่บริการด้วย
@Process (กระบวนการบริการ)
ผู้ออกแบบการจัดการสภาพแวดล้อม ออกแบบประสบการณ์ ควบคุมทุก Touchpoint ที่ผู้ใช้สัมผัส
ตลอดการบริการ มองบริการเหมือนเกมที่ต้องเชื่อมโยงกันทุกผ่าน
* Reframing การทบทวนนิยาม / คำจำกัดความ (การกำหนดปัญหาใหม่ให้ตรงประเด็น)
กำหนดขอบเขตและสร้างความเข้าใจที่ตรงกัน ให้ตรงประเด็นและชัดเจนขึ้น ช่วยให้นักออกแบบบริการ
ทำงานอยู่ในขอบเขตที่แน่ชัด เป็นปัญหาที่แท้จริง และมีเป้าหมายแก่ปัญหาได้ตรงจุด
* Redefine : เป็นการทบทวนว่าโครงการของเราตอบโจทย์ปัญหาจริงหรือยัง ๆ เข้าใจผู้ใช้งานจริงหรือยัง ?
สร้างการมีส่วนร่วมมากพอหรือไม่ ? ผลกระทบทางสังคมเป็นบวกและยั่งยืน หรือไม่ ?
* Touchpoints (จุดสัมผัสบริการที่สร้างประสบการณ์ของผู้ใช้งาน)
สถานที่ใช้บริการมาพบกัน เพื่อร่วมกิจกรรมของโครงการ
มักสปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้ให้บริการ ลูกค้า และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องอื่น
- มีวัสดุ อุปกรณ์ เครื่องใช้สำหรับการประกอบกิจกรรม
- มีการจัดวาง แสง สี เสียงที่สร้างอารมณ์ความรู้สึกให้เกิดความพึงพอใจสูงสุดแก่ผู้รับบริการ
- Touchpoint ที่ดีทำให้ผู้รับบริการพึงพอใจ เข้าใจง่าย มีประสบการณ์ดี เพิ่มคุณค่าของโครงการพัฒนา
1