ページ1:

วรรณกรรมคัดสรรในหนังสือเรียน
ลูกแกะของซาฟียะห์
บ้านของซาฟียะห์อยู่ชายแดนใต้ติดทะเล พ่อของเธอมีแกะและแพะอยู่ฝูงหนึ่ง
ทุกวันเธอต้องก่อนพวกมันไปทุ่งหญ้าใกล้เชิงเขา เมื่อเดือนก่อนแม่แกะได้
คลอดลูกแกะออกมา 3 ตัว วันนึงซาฟียะห์เล่านิทาน “หมาป่า ลูกแกะ ให้ฟัง
วันต่อมาครูให้เล่าประสบการณ์ที่ประทับใจ เธอจึงเล่าว่าลูกแกะ ชอบฟังนิทานที่
เธอเล่า แต่เพื่อนกลับว่าเธอเป็นเด็กเลี้ยงแกะ แต่แท้จริงเธอพูดความจริงเสมอ
(การโกหก, ความรัก, ความรับผิดชอบ, สัจธรรมชีวิต)
ดวงจันทร์ของลำเจียก
คืนดวงจันทร์ ลำเจียกอาศัยในบ้านไม้หอมที่เต็มไปด้วยกลิ่นดอกไม้นานาพันธุ์
ได้นั่งชมจันทร์ และคิดถึงสิ่งที่อยากจะขอจันทร์เจ้า เธอนึกถึงคำสอนของพ่อที่ว่าเรา
ไม่จำเป็นต้องเป็นที่ 1 เสมอ และตัดสินใจขอให้หลับฝันดี จากในความฝันเธอไปยัง
สถานที่ที่มีการลอยกระทงในคืนเดือนสิบสอง ผู้คนแต่งกายเหมือนในภาพเขียน
มีเสียงกลอนไพเราะ หลังตื่นนอนจึงระลึกถึงความสนุกและความงดงามเหล่านั้น
(การรู้จักพอในสิ่งที่ตนมี, ความสุขเล็กๆ ในชีวิต, ความผูกพันครอบครัว )
วิชาเหมือนสินค้า
ชาลีชอบเล่นเกม + เพื่อการเรียน ได้เปิดคอมพิวเตอร์เจอผมแกละได้พาท่องบท
อาขยาน “วิชาเหมือนสินค้า” จากนั้นภาพในคอมก็เปลี่ยนเป็นเรือสำเภา ผมแกละ
ชานชาลีขึ้นเรือไป “หาวิชา” โดยบอกถึงความยากลำบาก ชาลีได้ยินเสียงบทร้อยกรอง
เปรียบเทียบร่างกายเป็นเรือสำเภอ ความเกียจคร้านเป็นปลาร้าย ทำให้ชาติเข้าใจ
ความหมายของบทอาขยาน (การตั้งใจศึกษาหาความรู้)
บทเสภาสามัคคีเสวก ตอนวิศวกรรม และสามัคคีเสวก
มีคุณค่
ตอนวิศวกรรมา คือ ประเทศชาติใดไม่มีความสุขประชาชนย่อมไม่มีเวลาสร้าง
สรรค์ศิลปะ ประเทศไทยก็เป็นเมืองที่มีความเจริญรุ่งเรือง เพราะมีช่างมีความสามารถ
ในศิลปะ คนไทยจึงส่งเสริมให้ศิลปะคงอยู่ต่อไป (ศิลปะแสดงความเจริญของชาติ)
ตอนสามัคคีเสวก คือ หน้าที่ของข้าราชบริพารที่ดี ต้องจงรักภักดีต่อพระมหา
กษัตริย์ สามัคคี มีวินัย เหมือนลูกเรือต้องเชื่อฟังกัปตัน มิฉะนั้นเรือก็จะล่ม
(สามัคคีคือพลัง, ปฏิบัติหน้าที่, จงรักภักดี, ปรองดอง )
พระบรมราโชวาท
คำสั่งสอนของ ร.6 ส่งถึงลูกที่เรียนต่างประเทศ โดยให้มุ่งมั่นศึกษาหาความรู้
ห้ามถือยศศักดิ์ ประพฤติตนอ่อนน้อย เน้นศึกษาภาษา Eng และเลข แต่ห้าม
ละทิ้งภาษาไทยและให้เขียนจดหมายรายงาน ทุกเดือน และเตือนให้ใช้จ่ายอย่าง
ประหยัด เพราะหากเป็นหนี้จะไม่ชดใช้ให้ จะลงโทษหากต้องใช้หนี้แทน
(การศึกษา, ประพฤติตนดี, รักความเป็นไทย, ประหยัด)
แม่ไก่อยู่ในตระกร้า
เสียงบทอาขยาน " แม่ไก่อยู่ในตะกร้าไปๆ มาสี่ห้าใบ” ดังมาจากใต้ต้นมะม่วง
เด็กชายมะยมเดินไปหาปชมที่สวนตะกร้า คุณปู่เล่าว่าเป็นบทมาจาก " หนังสือประถม
ก กา” เป็นหนังสือเรียนเด็กสมัยก่อน สอนมะยมร้องตามทีละวรรคด้วยทำนอง
โอ้เอ้วิหารราย เป็นวิธีที่พระสงฆ์เคยใช้สอนที่วัด มีทั้งจะหวะสนุก เนิบนาบ
ทั้งคู่สนุกสนานกับการร้องทำนองร่วมกัน
เที่ยวเมืองพระร่วง
ครอบครัวหนึ่งไปเที่ยวอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัยใน วันพ่อขุนรามคำแหงมหาราช
พบกับมัคคุเทศน์น้อยชื่อโดยทาน พาชมวัดต่าง ๆ พร้อมเล่าตำนาน " ของดินดำ”
คือพญาเดโชถูกสาปให้เป็นหิน ครอบครัวชมการแสดงเรื่อง "พระร่วง" แสดงปัญญา
ของพระร่วงในการเอาชนะยอม และการบวชเลี่ยงสงคราม แสดงความเมตตาโดยไม่
ประหารพญาเดโช (ความรักชาติ, ความสามัคคี, การเอาชนะปัญหา, ความเมตตา)
เหตุการณ์ในบ้านสวน
มะปรางและชาลีได้ตามผมแกละไปในบ้านสวนแห่งหนึ่ง เป็นบ้านเรือนไทยมีต้นไม้มาก
โดยเฉพาะไม้ที่คัดที่ปลูกในกระถางเหมือนเรือนขุนช้างในวรรณคดีเรื่อง เสภาขุนช้างขุนแผน
เมื่อเข้าไปในบ้าน มะปรางก็ได้ยินเสียงคนอ่านบทร้อยกรอง “ผู้รู้ที่เป็นผู้เจริญ” แล้ว
มะปรางก็ท่องตาม ผมแกละถูกใจตบมือเสียงดัง ทำให้หมาหลังอาน 2 ตัวที่ใต้ถุน
เรือนไทยส่งเสียงเห่า จนทั้ง 3 คนต้องวิ่งหนีกันจนต้องมานั่งหอบลิ้นห้อย
(การแสวงหาความรู้ การนำปัญญาไปใช้, การศึกษาพากเพียร)
ธนูดอกไม้กับเจ้าชายน้อย
เด็กชายชายแดนอ่านนิทานเพื่อที่จะเล่าให้ พ่อ แม่ พี่ หลังจากกลับจากต่างจังหวัด
เขาอ่านนิทานเรื่อง ไชยเชษฐ์กษัตริย์แห่งเมืองเหมันต์ มีมเหสีคือนางสุวิญชา
แต่นางสนมสุริยา วางแผนใส่ร้ายทำให้สุวิญชาและลูกถูกเนรเทศกลับไปหาพ่อของนาง
เมื่อพระนารายณ์ธิเบศร์โตขึ้นจึงออกไปเที่ยวป่า เกิดความเข้าใจผิดกับพระไชยเชษฐ์
ยิงธนูใส่กลายเป็นดอกไม้ อธิษฐานว่าหากเป็นลูกให้ยิงธนูเป็นอาหาร จึงทราบเป็นพ่อลูกกัน
(ความเมตตา, ความเพียรเรียนรู้, สัจธรรมชีวิต, ความปรองดอง +อภัย)
ห้องสมุดป่า
โรงเรียนจัดค่ายธรรมสัญจรที่จักป่า ซึ่งนักเรียนได้พบกับป้ายสุภาษิตและบทกลอน
ตามต้นไม้ใหญ่เสมือน เป็น ห้องสมุดป่า" ซึ่งพบบทกลอนที่สำคัญคือ
"พฤษภกาสร" และ "ปากเป็นเอก เลขเป็นโท หนังสือเป็นตรี ชั่วก็เป็นตรา"
เป็นเนื้อหาสอนใจให้เห็นความสำคัญของการพูด การคำนวณ การเรียนรู้
และสรุปว่า "ความดี" เป็นสิ่งสำคัญให้คนจดจำมากที่สุด
(การพูด, การคำนวณ, การเรียนรู้, การทำความดี)
ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน
ครูสั่งการบ้านภาษาไทยให้แต่งกลอนที่เป็นคติสอนใจ แต่มะปรางแต่งไม่ได้ จึงไปหา
ชาติที่แต่งไม่ได้เช่นกัน ทั้งสองจึงไปหาผมแกละ แกจึงนำกลอนมาให้ทั้งสองคน
อ่าน “บทเป็นที่พึ่งแห่งตน” เมื่อทั้งคู่อ่านจึงแยกย้ายกันกลับไปทำการบ้าน
ด้วยตนเองโดยไม่พึ่งคนอื่น (พึ่งพาตนเอง ไม่ผัดวันประกันพรุ่ง, ทำงาน
ด้วยความตั้งใจเป็นแรงแข่งขัน)
- โคลงสุภาษิต พระราชนิพนธ์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
โคลงที่แนะแนวทางปฏิบัติให้แก่ข้าราชบริพาร และประชาชน
- โคลงสุภาษิตโสฬสไตรยางค์ อธิบายสุภาษิตที่เป็นนามธรรมให้เข้าใจ
- โคลงสุภาษิตนฤทุมนาการ แนะนำสิ่งที่ควรทำ ไม่ควรทำ เพื่อความเป็นสิริมงคล
นำมาซึ่งสิ่งดีๆ ในชีวิต
+>
* โคลงสุภาษิตอิสปปกรณ์ ให้คติสอนใจ โดยให้ผู้อ่านพิจารณาจากนิทานเรื่องนั้น ๆ

ページ2:

วรรณกรรมคัดสรรในหนังสือเรียน
- บทนมัสการมาตาปิตุคุณและอาจริยคุณ
มาตาปิตุคุณ กล่าวถึงการนอบน้อมในพระคุณพ่อแม่ ผู้เลี้ยงดู ถึงจะเจอเรื่อง
ยากเพียงใด คอยปกป้องจากอันตรายจนเป็นผู้ใหญ่ พระคุณพ่อแม่จึงยิ่งใหญ่กว่า
ภูเขาหรือแผ่นดิน ไม่ว่าจะทำอย่างไรก็ทดแทนไม่ได้
อาจริยคุณ กล่าวถึงการสรรเสริญพระคุณอาจารย์ เปี่ยมด้วยความโอบอ้อม
ผู้อบรมสั่งสอนความรู้+เมตตา ถือเป็นเลิศในสามโลก ควรระลึกและยกย่อง
เรื่องเล่าจากพัทลุง
ครอบครัวหนึ่งเดินทางไปเยี่ยมบ้านเกิดของพ่อที่พัทลุง ที่มีความอุดมสมบูรณ์
ไปด้วยภูเขา ทะเล นาข้าว สวนยาง พ่อพาลูกๆ ไปชมทะเล เล่นน้ำตก พร้อม
เล่าเรื่อง ชนเผ่าซาไก ( เงาะ) ที่อาศัยบนภูเขา น้องชายของเขาอยากมีชีวิตอิสระ
เหมือนเจ้าเงาะน้อย ไม่ต้องไปเรียน ไม่ต้องทำการบ้าน ได้เที่ยวเล่น ยิงนก
ตกปลา เล่นน้ำอย่างสนุกสนาน (คุณค่าธรรมชาติ, อิสรภาพ ความสุขเรียบง่าย
การใช้จินตนาการ, ความผูกพันกับรากเหง้า, การรู้จักปรับตัวอยู่กับผู้อื่น)
พ่อค้าจากเมาะตะมะ
มะกะโทเป็นบุตร พ่อค้า เทาเดินทางมาค้าขายที่สุโขทัย ระหว่างทางเขาช่วยเหลือ
เพื่อนพ่อค้าที่ป่วยโดยหาบของแทน เทพบบัณฑิตผู้หนึ่ง จึงนำเรื่องความฝัน
ไปแจ้งให้ฟัง มะกะโทเดินทางไปตามคำทำนายจนได้เข้าเฝ้า สมเด็จพระร่วง
ท่านให้เก็บเบี้ยไปซื้อเมล็ดผักกาด และนำไปปลูกจนงอกงามและนำไปถวาย
สมเด็จพระร่วง (น้ำใจ, มีปัญญา, ขยันหมั่นเพียร, วางแผน, เจรจาต่อรอง)
โคลงภาพพระราชพงศาวดาร
พระสุริโยทัยขาดคอช้าง : พระสุริโยทัย มเหสีของพระมหาจักพรรดิ แต่งตัว
เป็นผู้ชายออกไปช่วยสามีทำศึก ต่อสู้กับพระเจ้าแปรบนช้างเกิดพลาดท่าจึงสิ้น
พระชนม์บนคอช้าง (ความกล้าหาญ, ความภักดี )
พันท้ายนรสิงห์ถวายชีวิต : พระเจ้าเสือประทับบนเรือจากปากน้ำเมืองสาครบุรี
ถึงโคกขาม พันท้ายนรสิงห์อยู่ท้ายเรือไม่ทันระฆังทำให้โขนเรือชนกิ่งไม้หักลงน้ำ
จึงให้ตัดศีรษะตามกฎหมาย จึงทำตามกฎหมายและตั้งศาลเพียงตาขึ้นมาเคารพบูชา
( กฎระเบียบ, ความกล้าหาญ, ความเมตตา)
นิทานคำกลอน เรื่องพระอภัยมณี
สินสมุทรโตขึ้นแอบเปิดไปเที่ยว พบนางเงือกจึงให้พ่อมาดู กลัวว่านางยักษ์
จะโกรธหากจะพาพ่อหนีเพราะรู้ว่าแม่เป็นยักษ์ เงือกอาสาพาพระอภัยมณีหนี้
ไปเกาะแก้วพิสดาร นางยักษ์ ฝันไม่ดีฬาจึงหลอกให้แก้เคราะห์โดยไปถือศีล
ในป่า 3 วัน เลือกทั้ง 3 จึงพาพระอภัยมณีหนี นางยักษ์กลับมาจึงรีบตามไป
เจอเงือก 2 ตัวต่อไปอีกทางจนถูกจับกินเป็นอาหาร และไขตามพระอภัยมณีไป
(ความรักที่มีสติ, เคารพผู้ใหญ่, ปล่อยวางสิ่งต่างๆ)
อิเหนา ตอนศึกกะหมังกุหนิง
ท้าวกะหมังกุหนิงส่งทูตมาขอบุษบาให้วิหยาสะกำ แต่ถูกปฏิเสธ จึงยกทัพมาศ
เมืองดาหา เมืองกาหาจึงมาขอความช่วยเหลือจาก ท้าวกุเรปัน ท้าวกาหลัง และ
ท้าวสิงหัดสาหรี ท้าวกุเรปันจึงส่งสารให้อิเหนากลับมาช่วยทำศึก สังคามาระตา
ฆ่าวิทยาสะกำ ส่วนอิเหนาฆ่าท้าวกะหมังกุหนิงได้สำเร็จ
(ความรับผิดชอบต่อหน้าที่, การขาดสติหลงมัวเมา, ความกล้าหาญ)
- กาเหว่าที่กลางกรุง
ด.ญ. คำแพงมาเยี่ยมป่าที่กรุงเทพฯ ตื่นมาในบ้านหลังใหญ่ แต่รู้สึกเหงาเพราะไม่ได้ใส่
บาตรเหมือนเคย เธอยืนริมหน้าต่างได้ยินเสียงนกกาเหว่า จึงสันนิษฐานว่านกอาจหลงทาง
เข้ามาในเมืองใหญ่ ทำให้กำแพงเศร้าและสงสาร ระหว่างทางกลับบ้าน พ่อกับแม่ จึงร้องเพลง
กล่อมเด็ก เรื่องนกกาเหว่า ซึ่งมีเนื้อหาเกี่ยวกับชีวิตนกาเหว่า
(ความต่างชีวิตชนบท และเมือง, ความเมตตา, สัจธรรมชีวิต, คุณค่าเพลงกล่อมเด็ก)
กำเนิดผิดพ้นคนทั้งหลาย
ผมแกละ พาชาลีท่องโลกวรรณคดี เรื่องสังข์ทอง เมืองยศวิมล นางจันทร์เทวีได้คลอด
พระสังข์ ทำให้นางจันทาใส่ร้ายว่าเป็นกาลกิณี ถูกเนรเทศออกจากเมือง นางต้องอยู่กับ
ยายต้องทำงานบ้านอย่างหนัก จนพระสังข์ สงสารแม่ออกมาง่ายทำอาหารและงานบ้าน
เมื่อทางเห็นจึงทุบหอยสังข์จนแตก ทั้งคู่จึงใช้ชีวิตอย่างมีความสุข
(คนเราเลือกเกิดไม่ได้, ความเมตตา, ความกตัญญู, ผลของการอิจฉาขาดสติ
ความพากเพียรในการศึกษา)
ศิลาจารึกหลักที่ 1
ส่วน 1 กล่าวถึงประวัติ และพระเกียรติยศ รวมถึงความกตัญญูต่อบิดา มารดา พี่ชาย
ส่วน 2 กล่าวถึงการขึ้นครองราชย์ ความสามารถในการรบ+ชนช้าง
ส่วน 3 กล่าวถึงลักษณะของอาณาจักรสุโขทัย ว่ามีความอุดมสมบูรณ์ ผู้คนอยู่ดีกินดี
กษัตริย์ปกครองแบบพ่อปกครองลูก
(กตัญญู, การปกครองโดยธรรม, ความกล้าหาญ, ความอุดมสมบูรณ์, m
อิศรญาณภาษิต
,เรฟังตนเอง)
มีเนื้อหาเชิงสั่งสอนแบบเตือนสติและแนะนำเกี่ยวกับการประพฤติตนให้เป็นที่พอใจ
โดยเฉพาะผู้ที่มีอำนาจมากกว่า สอนว่าควรปฏิบัติตนอย่างไรจึงอยู่ในสังคมได้สงบสุข
ทำอย่างไรจึงจะประสบผลสำเร็จ มีการเน้นให้เห็นคุณค่า และความสำคัญของผู้อื่น
โดยไม่สบประมาท/แคลนผู้อื่น โดยทั้งนี้การสอนบางครั้งอาจเป็นการกล่างตรงๆ
หรือใช้ถ้อยคำประชดประชัน ( คำสอนให้คนตระหนักถึงการกระทำงาน,
การอยู่ร่วมกับผู้อื่นอย่างสงบสุข, การให้ความสำคัญกับผู้อาวุโว, ขยัน, ทำบุญ)
คบพาล พาลพาไปหาผิด
ชาลีรู้ข่าวว่า ที่น้อยเสียชีวิต เพราะไปคบหากับเพื่อนเกเรและติดยาเสพติด จนมีเรื่อง
กับคนอื่นจนเสียชีวิต ผมแกละจึงกล่าวถึงเหตุการณ์นี้ว่า "คบพาล พาลพาไปหาผิด "
และยกโคลงโลกนิติเปรียบเทียบคนพาล “ เหมือนปลาร้าที่ห่อด้วยใบกา” เพื่อเน้นย
ถึงการคบเพื่อน การไต่ตรอง จึงเสียดายว่าหากก็น้อยอ่านโคลงเหล่านี้ ชีวิตอาจไม่จบ
ลงเช่นนี้ (การคบเพื่อน การวางตัว การศึกษาหาความรู้)
กาพย์ห่อโคลงประพาสธารทองแดง
กล่าวถึงการเที่ยวในป่า สัตว์ต่าง ๆ เช่น เลี้ยงตา กระจง ฝูงลิง ชะนี ฝูงค่าง งูเขียว
ตุ๊กแก่ ยูงทอง
ไก่ฟ้า ทน
นกต่าง ๆ เช่น นกแก้ว นกกระตั้ว นกแขกเ
นกโนรี นกสัตวา พืชต่างๆ เช่น ช้อนนาคสี่ สไบนางฬิกา หัวลิง กระไดลิง
พอถึงธารน้ำใสสะอาด จอก สาหร่าย
(ความรู้ทางธรรมชาติ, การเล่นเสียง + การเรียนเสียง )