ページ1:

DANCE
อินดิเคเตอร์ (Indicator)
POSITIVE
อินดิเคเตอร์เป็นสารอินทรีย์ที่มีสมบัติเป็นกรดอ่อน เช่น
OH
CI
H3C
CH3
N-CH3
• 3H2O
CH3
HO
Phenolphthalein
methylene blue
- เนื่องจากอินดิเคเตอร์มีโมเลกุลขนาดใหญ่ จึงใช้ HIn แทนสูตรโมเลกุลของอินดิเคเตอร์
- สามารถเขียนสมการแสดงการแตกตัวของอินดิเคเตอร์ ได้ดังนี้
Hln(aq)
H” (aq)
+
In (aq)
=
H3O (aq) + In (aq)
base color
หรือ Hin(aq) + H2O(0)
acid color
-Hin is an acid and In is a conjugate base.
- acid and its conjugate base have different colors.
อินดิเคเตอร์สามารถเปลี่ยนสีได้เมื่อค่า pH ของสารละลายเปลี่ยนแปลงไป
- อินดิเคเตอร์จะปรากฏสีในรูปกรด (สีของ HIn) หรือสีในรูปเบส (สีของ In) เมื่อ ความเข้มข้นของ Hin และ In
ต่างกันประมาณ 10 เท่า
อินดิเคเตอร์แต่ละชนิดจะมีช่วงการเปลี่ยนสีตามค่า pH ที่แตกต่างกัน
Indicator
Low pH colour
Thymol blue
Red
Methyl red
Red
Bromothymol blue
Yellow
Phenolphthalein
Colourless
ของสารละลายได้ เช่น
Transition pH range | High pH colour
1.2 – 2.8
Yellow
4.4 – 6.2
Yellow
6.0 – 7.6
Blue
8.3 – 10.0
Fuchsia
* การใช้อินดิเคเตอร์ทดสอบสารละลาย จะสามรถบอกเป็นได้เป็นช่วง pH แต่ยังไม่สามารถระบุความเป็นกรด เบส
*
+ การหยด Thymol blue ลงในสารละลาย A ได้ผลการทดสอบเป็นสี แดง
+ การหยด Thymol blue ลงในสารละลาย B ได้ผลการทดสอบเป็นสี เหลือง
การที่มีค่า pH > 2.8 นั้นสารละลายสามารถเป็นได้ทั้งกรด กลาง และ เบส
* การใช้อินดิเคเตอร์หลายชนิดจะทำให้สามารถระบุค่า pH ของสารละลายได้ เช่น
(สารละลายมี pH < 1.2)
(สารละลายมี pH > 2.8)
+ หยด Thymol blue ลงในสารละลาย B สารละลายมีสีเหลือง (สารละลายมี pH > 2.8)
+ หยด Bromothymol blue ลงในสารละลาย B สารละลายมีสีน้ำเงิน (สารละลายมี pH > 7.6)
+ หยด Phenolphthalein ลงในสารละลาย B สารละลายไม่มีสี (สารละลายมี pH < 8.3)
การผลการทดสอบ สามารถสรุปได้ว่า สารละลาย B มีค่า pH อยู่ระหว่าง 7.6 – 8.3
* ยูนิเวอร์แซลอินดิเคเตอร์ (universal indicator)
เกิดจากการนำอินดิเคเตอร์หลายชนิดมาผสมกันในอัตราส่วนที่พอเหมาะ ทำให้สามารถเปลี่ยนสีได้หลายสีตาม
ค่า pH ที่แตกต่างกันในช่วง 0 - 14
* ในการใช้อินดิเคเตอร์สามารถเลือกใช้ได้ทั้งแบบสารละลาย และ แบบกระดาษ

ページ2:

- ในธรรมชาติมีสารหลายชนิดที่สามารถนำมาใช้เป็นอินดิเคเตอร์ เนื่องจากสามารถเปลี่ยนสีได้
ที่ pH ต่างกัน สารเหล่านี้พบในดอกไม้ ผลไม้ ผัก หรือรากไม้บางชนิด เช่น
Indicator
อัญชัน
กระเจี๊ยบ
ชบาแดง
Low pH colour
แดง
แดง
เหลือง
Transition pH range High pH colour
1-3
ม่วง
6-7
เขียว
7-8
น้ำเงิน
Indicator in acid solution (การเติมอินดิเคเตอร์ในสารละลายกรด)
- ค่า pH ต่ำ
- มีความเข้มข้นของ H3O* สูง
Hln(aq) + H₂O(1)
H3O*(aq) + In (aq)
เพิ่มขึ้น
- เป็นการรบกวนภาวะสมดุลของอินดิเคเตอร์โดยการเพิ่ม [H,O]
- ระบบจะปรับตัวไปทางด้านซ้าย
- [In] จะลดลง ในขณะที่ [Hin] เพิ่มขึ้น
- เมื่อ [Hin] มากกว่า [In] ประมาณ 10 เท่าขึ้นไป สีของสารละลายจะเปลี่ยนเป็นสีในรูปกรด หรือเห็นเป็นสีของ Hin
Indicator in base solution (การเติมอินดิเคเตอร์ในสารละลายเบส)
ค่า pH สูง
- เป็นการเติม OH ลงในระบบสมดุลของอินดิเคเตอร์
- Hydroxide ion จากสารละลายเบส จะไปทำปฏิกิริยากับ Hydronium ion ดังสมการ
H3O+ (aq) + OH (aq) = H₂O(1)
- ทำให้ ความเข้มข้นของ HOT ในสมดุลของอินดิเคเตอร์จะลดลง
Hln(aq) + H2O(0)
- ระบบจะปรับตัวไปทางด้านขวา
H3O* (aq)
+ In (aq)
ลดลง
- [In] จะเพิ่มขึ้น ในขณะที่ [Hin] ลดลง
- เมื่อ [In] มากกว่า [Hin] ประมาณ 10 เท่าขึ้นไป สีของสารละลายจะเปลี่ยนเป็นสีในรูปเบส หรือเห็นเป็นสีของ In
Q: เพราะใหตุใดในการใช้กระดาษลิตมัสทดสอบสารละลายจึงสามารถระบุความเป็นกรดเบสของสารละลายได้
เพราะ กระดาษลิตมัสจะสามารถระบุความเป็นกรด-เบส ได้จากการเปลี่ยนสีของกระดาษ
เช่น สารละลายกรด : กระดาษลิตมัสสีน้ำเงิน - สีแดง
สารละลายเบส · กระดาษลิตมัสสีแดง → สีน้ำเงิน
สารละลายเป็นกลาง : กระดาษลิตมัสสีน้ำเงิน และ สีแดง ไม่เปลี่ยนสี